Home T́m Ca Dao Diễn Đàn T́m Dân Ca Phổ Nhạc T́m Câu Đố T́m Chợ Quê Góp Ư Nghe Nhạc English

Thư Mục

 
Lời Phi Lộ
Lời Giới Thiệu
Cách Sử Dụng
Dẫn Giải
Diêu Dụng
 
Ẩm Thực
Cảm Nghĩ
Chợ Quê
Cội Nguồn
Cổ Tích
Lễ Hội
Lịch Sử
Ngôn Ngữ
Nhân Vật Nữ
Nhạc Cụ Việt Nam
Phong Tục Tập Quán
Quê Ta
Tiền Tệ Việt Nam
Tiểu Luận
Văn Minh Cổ
Vui Ca Dao
 
Trang Nhạc Dân Ca
 
Liên Mạng Thành Viên
Trang Chủ
Hồng Vũ Lan Nhi 1 & 2
Phong Thủy HKH
 

 
 

 

 
Ca Dao Chữ Bánh
Bánh - nguồn cảm hứng dạt dào cho ca dao

Từ thời xa xưa, trong nghệ thuật ẩm thực, người Việt Nam ta đă biết làm nhiều loại bánh. Ngoài sự tích bánh chưng, bánh dày, món quà dâng cha mẹ của chàng Lang Liêu hiếu thảo, truyện cổ tích c̣n kể về nàng Út Ít, cũng là con gái vua Hùng học theo Lang Liêu, dùng nếp làm ra bánh ít. Và cũng theo truyện cổ, loại bánh cổ xưa nhất của người Việt là bánh do mẹ Âu Cơ làm ra, dùng mật trộn với nếp quết thành ra bánh mật.
Suốt mấy ngàn năm văn hiến, nhiều loại bánh với cách chế biến đa dạng đă đi vào đời sống dân gian, tô điểm cho những mâm cỗ thêm màu sắc. Ca dao, ḥ vè cũng có nhiều câu liên quan đến h́nh dáng, tên dân gian của các loại bánh:
“Ai được thoát thân, th́ ăn bánh lọt
Trôi nước rất ngọt, để các thợ chài
Dầm mưa hoài hoài, th́ ăn bánh ướt
Bất toại vô phước, th́ sẵn bánh ḅ”

Ḥ vè c̣n dày công tư duy để gán ghép bánh với nhiều nghề nghiệp khá bất ngờ, như nghề đầu bếp : “Đầu bếp mấy tên, phải ăn bánh… rế”, thợ dệt th́: “Kẻ dệt lụa tơ, bánh tằm sẵn để”. Thầy thuốc cũng được dành cho một thứ bánh khá ngon: “C̣n như bánh quế, các đấng y sanh”. Chắc các bạn đă nhận ra cái rế là vật dụng nhà bếp, nên bánh rế là bánh cho đầu bếp, “tằm” dễ nghĩ ngay đến nghề dệt lụa, c̣n quế là một vị thuốc nên được ưu tiên cho thầy thuốc!
Hầu hết các món bánh đều được chế biến rất công phu, nên bánh cũng gói trọn tâm t́nh của người con gái dành cho người yêu của ḿnh. Biết bao nhiêu hy vọng, đợi chờ gói ghém qua câu ca dao:
“Hai tay bưng quả bánh ḅ
Giấu cha giấu mẹ cho tṛ đi thi”

Với câu ca dao này, bài dân ca Lư Bánh ḅ c̣n triển khai chi tiết hơn về nỗi nhiêu khê của… bánh ḅ trên đường trao tận tay bạn t́nh chung: “Chân đi khé né, tối trời sợ té, giấu cha giấu mẹ…”C̣n mấy anh chàng th́ hở một chút là thề thốt sâu nặng và ngon ơ như … bánh:
“Bánh canh trắng, bánh canh ngọt
Rượu bọt đầy xe
Bao giờ mặt trời hết quay
Th́ qua với bậu mới dứt dây cang thường”
Nghe vậy các cô nàng hơi xiêu ḷng, nhưng vẫn c̣n đắn đo:
“Muốn ăn bánh ít lá gai
Lấy chồng B́nh Định, sợ dài đường đi”.
Thế là anh liền khẳng định t́nh yêu bằng một hành động nữ công gia chánh rất cụ thể:
“Anh về bẻ trăm khuôn dừa
Gói trăm bánh nếp sang nhà hỏi em”
Cô gái quê dịu dàng khiêm nhường nhưng cũng khéo léo mượn h́nh ảnh của một chiếc bánh cho chàng trai thấy phẩm chất của ḿnh:
“Em đây như chiếc bánh gai
Áo nâu phai nắng, da thời lại đen
Ai ơi ăn thử mà xem
Ăn rồi mới biết là em ngọt bùi”.

Cô gái cũng mạnh dạn cho chàng trai thấy mong ước của ḿnh về hôn nhân thật đơn giản:
“Cỗ cưới em thật là sang
Bánh đa cả sọt, bỏng rang cả sề
Họ mạc ăn uống thỏa thuê
Lại lấy phần về ít hạt bỏng rơi!”

Bánh đa theo tiếng Bắc hay bánh tráng theo tiếng Nam đều là biểu tượng cho hạnh phúc và những điều tốt đẹp nhất. Chàng trai xứ Bắc nói: “Vợ chồng ta bánh đa bánh đúc”, chàng trai Nam bộ cũng ví von:
“Muốn ăn bánh tráng cho gịn
Muốn thương cô gái cho tṛn ḷng trinh”.
 
Các bài vè về Bánh
 
Bà con cô bác, lẳng lặng mà nghe
Tôi nói cái vè, vè các thứ bánh
Mấy tay phong t́nh huê nguyệt, th́ sẵn có bánh trung thu
Mấy gă thầy tu, bánh sen thơm ngát
Ai mà hảo ngọt, th́ có bánh cam
Những kẻ nhát gan, này là bánh tét
C̣n như bánh ít, để mấy ông câu
Hủ lậu xưa nay, th́ ưa bánh tổ
Mấy tay háo vơ, bánh thuẫn sẵn sàng
Các thứ bánh bàn, kỉnh chư chấp bút
Nên dùng bánh gừng
C̣n bánh ít trần, cu ly chia lấy
Kẻ nào trồng rẫy, thời sẵn bánh khoai
Mấy gă hay say, bánh men rất quư
Này là bao chỉ, để các thợ may
Má phấn mấy tay, th́ ưa bánh dứa
Những tay làm lửa , th́ có bánh phồng
Bánh kẹp bánh cồng, để cho đạo tặc.
Lại như quai vạc, đạo chốp nên ăn
Ai bị thoát gian, th́ ăn bánh lọt
Trôi nước rất ngọt, để các thợ chài
Dầm mưa hoài hoài, th́ ăn bánh ướt
Bất toại vô phước, th́ sẵn bánh ḅ
Những kẻ hay lo, phải ăn tai yến
Ai ham trồng kiểng, có bánh bông lan
C̣n như bánh tráng, để hạng trai tơ
Mấy ả giang hồ, bánh bèo sẵn đó
Ai mà mặt rỗ, ḱa bánh chôm chôm
Mấy chú tạ sơn. Bánh bao khá ních
Những tay bán thịt, da lợn sẵn dành
C̣n trả bánh canh, cho ba chú lính
Chủ nhân Lục tỉnh, th́ có bánh in
Đầu bếp mấy tên, phải ăn bánh rế
Này là bánh nghệ, mấy chị nằm nơi
Kẻ dệt lụa tơ, bánh tằm sẵn để
C̣n như bánh quế, mấy đấng y sanh
Tọc mạch mấy anh, nên ăn bánh hỏi
Hễ là thầy bói, ăn đỡ bánh qui
Mấy ổ bánh ḿ, cho người nho nhă
Quảng Đông mấy gă, ăn bánh cà na
Béo thịt thẳng da, th́ ăn bánh ú
Rộng đường mấy chú, như để sẵn đây
Phật giáo mấy thầy, xin ăn bánh cúng
Phận tôi lúng túng, trái đất tôi dành
Ai có lanh chanh, tôi cho bánh khọt.
 
 
Ăn bánh trả tiền
 
Ăn bánh vẽ
 Ghi Chú: Ư nói lời hứa suông, không thực hiện được 
Ăn chực đ̣i bánh chưng
 
Ăn khoai lang trả tiền bánh rán
 
Ăn quà cho biết mùi quà
Bánh đúc th́ dẻo bánh đa th́ ḍn
 
Ăn vỏ khoai lang, trả tiền bánh rán
 
Đồng tiền bằng bánh xe
 
Đi bán bánh ḅ
Một vốn mà chín mười lời
Em biểu anh cứ việc ăn chơi
Để em đi bán kiếm đồng lời nuôi mẹ nuôi cha.
 
Đánh chết mà nết không chừa
Đến mai đi chợ, bánh dừa lại ăn
 Tương Đương Anh Ngữ: What is the bread in the bonewill not go out of the flesh, OR: The leopard cannot change it spots 
 
Đánh chết mà nết không chừa ()
Vẫn c̣n lắc lẻo cùi dừa bánh đa
 Tương Đương Anh Ngữ:  What is the bred in the bonewill not go out of the flesh, OR: The leopard cannot change it spots 

Đèn nào cao bằng đèn Ông Chánh
Bánh nào trắng bằng bánh ḅ bông
Trách ai ăn ở hai ḷng
Sang sông rồi nỡ quên công người chèo
 
Đèn nào cao bằng đèn Ông Chánh ()
Bánh nào trắng bằng bánh ḅ bông
Anh thương em từ thuở má hồng
Bây giờ em lớn, lấy chồng bỏ anh
 
Đi xa nhớ bánh tráng mè,
Mùi quê phảng phất dặm ḥe hương đưa.
 
Ai ham trồng kiểng th́ mê bánh bông lan
C̣n như bánh tráng th́ để hàng trai tơ
Ai mà hảo ngọt th́ ăn bánh cam,
Ai mà nhát gan th́ sợ bánh tét
Chỉ mấy ả giang hồ bánh bèo đớp sạch
 
Ước ǵ ta được quần thâm
Th́ ta làm cỗ mười mâm bánh dày
Bánh chưng cho lẫn bánh dày
Gị hoa chả lụa ta bầy lên trên.
Quang nong tám rẻ cho bền
Mượn người cho khoẻ gánh lên họ hàng.
 
Ai mà hảo ngọt th́ ăn bánh cam
Ai mà nhát gan th́ sợ bánh tét
Ai ham trồng kiểng th́ mê bánh bông lan
C̣n như bánh tráng th́ để hàng trai tơ
Chỉ mấy ả giang hồ bánh bèo đớp sạch
 
Anh đi ghe rổi chín chèo
Bởi anh thua bạc nên nghèo nợ treo
Nợ treo kệ mặc nợ treo
Em bán bánh bèo trả nợ nuôi anh
 
Bà con cô bác, lẳng lặng mà nghe
Tôi kể cái vè về các thứ bảnh
Phong t́nh huê nguyệt là bánh trung thu
Thấy gă Phật tu, bông sen thơm ngát
Mấy người hảo ngọt th́ có bánh cam
Những kẻ nhát gan th́ ăn bánh tét
 
Bánh đúc bẻ ba
Mắm tôm quẹt ngược, cả nhà anh xiêu
 
Bánh đúc làng Go
Chè xanh làng Núi
 
Bánh ḅ bông làm bằng bột tàn nữ
Trứng gà khuấy lộn, nó quỳ bốn chân
 
Bánh cả mâm sao em kêu rằng bánh ít ?
Trầu cả chợ, sao em gọi là trầu không?
Trai nam nhi không đối đặng
Gái má hồng xin thử đối xem !
 
Bánh canh trắng
Bánh canh ngọt
Rượu ngọt bỏ ve
Ai kêu tôi đó
Dạ có tôi đây
Bốn mùa bông cúc vần xoay
Để xem trời định duyên nầy về đâu?
 
Bánh dầy nhiều đậu th́ ngon
Cha mẹ chuốt ngót th́ con đắt chồng
 
Bánh giầy nếp cái Con gái họ Ngô
Bạc Tỉnh Tuyên, Ai có duyên th́ được!
 
Bánh ít đi bánh qui lại
 Tương Đương Anh Ngữ: One good turn deserves another 
 
Bánh ít trao đi bánh ch́ trao lại
 Tương Đương Anh Ngữ: One good turn deserves another 
 
Bánh này bánh lọc bánh trong
Ngoài tuy xám ủng trong ḷng có nhân.
Ai ơi! xin chớ tần ngần,
Ḷng son em vẫn giữ phần dẻo dang!
 
Bánh nhiều quá cũng kêu bánh ít,
Chuối non nhớt cũng gọi chuối già.
Trượng phu đối được mới là đáng khen.
- Canh chua lét sao kêu canh ngọt,
Cây cao nghệu cũng gọi cau lùn,
Đối chơi với bạn anh hùng há thua?
 
Bánh tráng Mỹ Lồng bánh phồng Sơn Đốc
Măng cụt Hàm Luông
Vỏ ngoài nâu trong trắng như bông g̣n
Anh đây nói thiệt sao em c̣n so đo
 
Bánh xe tạo hóa
 
B́ bà, bí bạch chân c̣
Bí ba bí bách, nằm co giữa giường
Đoạn rồi sờ vú sờ sườn
Sờ sao cho nó đỡ buồn mà thôị
 Bánh dầy 
B́nh Lăng rút kén ươm tơ
Chợ trâu Quỹ nhất, bánh đa làng Ṿ
 
Cái ngủ mày ngủ cho lâu
Mẹ mày đi cấy đồng (ruộng) sâu chưa về
Bắt được một lũ cá trê
Xách cổ lôi về, nấu cháo ngủ ăn!
Ngủ ăn không hết, để dành đến Tết
Mèo già tha hết, mèo ốm phải đ̣n
Mèo con phải vạ, con quạ đứt đuôi
Con ruồi đứt cánh, đ̣n gánh có mấu
Củ ấu có sừng, bánh chưng có lá
Con cá có vẩy, ông thầy có sách
Đào cạch cần dao, thợ rào có búa
Xay lúa có chàng, việc làng có mơ
Cắt cỏ có liềm, câu liêm có lưỡi
Cây bưởi có hoa, cây cà có trái
Con gái có chồng, đàn ông có vợ.
Kẻ chợ có vua, trên chùa có bụt!
Cái bút có ng̣i, con voi có quản….
 
Cái sáo mặc áo em tao (câu )
Làm tổ cây cà, làm nhà cây chanh
Đọc canh bờ giếng
Môi miệng tiếng kèn
Hỡi cô trồng sen
Cho anh hái lá
Hỡi cô trồng bưởi
Cho anh hái hoa…
Một cụm cà là ba cụm lư
Con nhà ông Lư mặc áo tía tô
Con nhà thằng Ngô mặc áo lang khách
Hai con chim khách đánh nhau trên cây
Hai cái bánh dày đánh nhau mâm cổ
Hai hạt đỗ đánh nổ nồi rang
Hai con kiến càng đánh nhau lọ mật
Hai ḥn đất đánh vật bờ ao
Mày tát chuôm tao, tao tát chuôm mày
Mày đầy rổ cá, tao đầy rổ tôm
Mày đi chợ Cầu Nôm, tao đi chợ Cầu Dền
Mày bán cửa đền, tao bán cửa vua (Tiếp theo)
 Xem tiếp câu  
Bóc bánh chẳng được dính tay
 
Cà Mau hăy đến mà coi
Muỗi kêu như sáo thổi
Đỉa lội lềnh bềnh như thể bánh canh
 
Cái c̣ là cái c̣ kỳ
Ăn cơm nhà d́, uống nước nhà cô
Đêm nằm th́ ngáy o o
Chưa đi đến chợ đă lo ăn quà
Hàng bánh hàng bún bầy ra
Củ từ khoai sọ, đến bà cháo kê
Ăn rồi cắp đít ra về
Thấy hàng chả chó, lại lê chân vào
Chả nầy bà bán ra sao
Ba đồng một gắp, th́ nào tôi mua!
Nói dối rằng mua cho chồng
Về đến quăng đồng, ngả nón ra ăn
Ăn rồi đau quặn đau quăn
Chạy về cho kịp, nằm lăn cả ngày
Đem tiền đi bói ông thầy
Bói ra quẻ nầy: những chả cùng nem
Ông thầy (Thầy bói) nói dối đă quen
Nào ai ăn chả ăn nem bao giờ!
 
Cái cú cái cao (câu )
Mặc áo em tao
Làm tổ cây cà
Làm nhà cây chanh
Đọc canh bờ giếng
Mở miệng tiếng kèn
Hỡi cô trồng sen
Cho anh hai lá
Hỡi cô trồng bưởi
Cho anh hái hoa
Có một cụm cà
Với ba cụm bí
Con nhà ông Lư
Mặc áo tía tô
Con nhà thằng Ngô
Mặc áo lang khách
Hai con chim khách
Đánh nhau trên cây
Hai cái bánh dầy
Đánh nhau mâm cỗ
Hai cái hạt đỗ
Đánh nhau nồi rang (C̣n tiếp)
 Xem tiếp câu  
Chị em ta như bánh đa bánh đúc
Chị em người th́ dùi đục cẳng tay
Chị em ta đồng quà, tấm bánh,
Chị em người, đ̣n gánh gót chân!
 
Chẳng ngon cũng bánh lá dong
Tuy rằng xấu xí cũng ḍng con quan
Chẳng ngon cũng bánh lá dong
Dù em có dại cũng ḍng trâm anh
 
Chọc gậy bánh xe
 
Chợ Vị Hoàng một tháng sáu phiên ()
Cùng cô hàng xóm kết duyên bán hàng
Hàng cô cánh kiến vơ vàng
Giây thau giây thép giây đàn lưỡi câu
Gương soi với lược chải đầu
Ḥn son bánh mực gương Tầu bày ra
Vải đen vải trắng lụa là
Quần hồng áo tía đem ra bầy hàng
 Xem bài chợ quê Chợ Quê 
Chừng nào bánh đúc có xương ()
Dây tơ hồng có rễ, mới kết đường nghĩa nhơn.
 
Cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy
Bánh dầy nếp cái con gái họ Ngô
Mướp già th́ mướp có xơ
Gái già th́ gái nằm trơ một ḿnh
 Bánh dầy và con gái họ Ngô ở làng Thanh Oai Hà Đông ngon, đẹp 
Chiều chiều lại nhớ chiều chiều ()
Nhớ người quân tử (áo trắng) khăn điều vắt vai
Vắt vai chạy ngay vô chợ
Kiếm ba đồng tiền trả nợ bánh canh
 
Chó gầy hổ mặt người nuôi
Tôi gầy, hổ mặt chúa tôi chăng là
Chúa tôi mang tiếng chúa nhà
Mượn được đứa ở khéo là đành hanh
Rạng ngày nấu cá mè ranh
Chúa ăn hết nạc, để dành xương cho
Chúa tham, chúa lại hay lo
Đêm nằm cắt việc ra cho mà làm
Chúa bà là chúa ăn tham
Đồng quà tấm bánh, cất luôn trong buồng
Ăn nhiều chết rục, chết chương
Chẳng nhớ thằng ở, chẳng thương con đ̣i
Ba năm được cái khố sồi
Chiều ngang một tấc, chiều dài năm gang!
 
Cô (Con) gái Sơn Tây yếm thủng tày giần
Răng đen hạt nhót, đôi chân đi cù lèo
Tóc rễ tre chải lược bồ cào
Xù x́ da cóc, hắc hào tứ tung
Trên đầu chấy rận như sung
Rốn lồi quả mít, má hồng trôn niêu
Cô tưởng ḿnh cô ái ố mĩ miều
Chồng con chả lấy để liều thân ru
Hai nách cô thơm như ổ chuột chù
Mắt th́ dán nhấm, lại gù lưng tôm
Trứng rận bằng quả nhăn ḷng
Miệng cười tủm tỉm như sông Ngân Hà
Con rận bằng con ba ba
Đêm nằm nó ngáy cả nhà thất kinh
Hàng xóm vác gậy đi ŕnh
Hóa ra rận đực nóng ḿnh ḅ ra
Bánh đúc cô nếm nồi ba
Mía de tráng miệng hết và trăm cây
Giă gạo vú chấm đầu chày
Xay thóc cả ngày được một đấu ba
Đêm nằm nghĩ hết gần xa
Giở ḿnh một cái, găy mười ba thanh giường
 
Cô Thỉ cô Thi
Cô đang đương th́, cô kẹo với ai ?
Cô tú kẽo kẹt cô cai
Vợ chồng thuyền chài kẽo kẹt dưới sông
Mâm cốm kẹo với mâm hồng
Bát bịt, mâm đồng kẽo kẹt một nơi
Mâm thịt kẹo với mâm xôi
Thịt bùi xôi dẻo kẹo nơi bà già
Cùi dừa kẹo với bánh đa
Cái đĩa thịt gà kẹo với lá chanh
Nồi cơm kẹo với nồi canh
Quả bí trên cành kẹo với tôm he
Bánh rán kẹo với nước chè
Cô kia c̣ kè kẹo với ai đây ?
Bà cốt kẹo với ông thầy
Con chim loan phượng kẹo cây ngô đồng
 
Coi đồng bạc bằng bánh xe
 
Con quạ nó đứng chuồng heo
Nó kêu bớ má bánh bèo chín chưa?
 
Con quạ nó đứng chuồng heo,
Nó kêu bớ má bánh bèo chín chưa?
 
Công danh bánh vẽ sang giàu chiêm bao
 
Dửng dưng như bánh chưng ngày tết
 
Da hơ phải lửa th́ co
Bánh dầy phải lửa th́ to phồng phồng
 
Dao vàng cắt bánh ḿ Tây
Cau non khéo bửa cũng dầy
Ḷng thương anh vô hạn cha mẹ rầy em hết thương.
 
D́ Hai ơi hỡi d́ Hai
Miệng nhai bánh tráng, mồm nhai cùi dừa
Rủi (Dẫu) mà không mẹ (mạ) cháu c̣n cậy trông
D́ ruột thương cháu như con
 
Em đây nói tức anh đáp phức cho rồi
Trăm thứ bánh, bánh men không nhân
Trăm thứ gừng, gừng khô không lá
Trăm thứ cá, cá khứa không đầu
Trăm thứ trầu trầu khô không cuống
Trăm thứ muốn, muốn vợ không vay
Trăm thứ cây, cây trắc không trái
Trăm thứ gái, gái thục nữ không chồng
Trai nam nhân anh đây đối đặng
Gái nữ nguyền em hăy tính sao?
 
Em liều một cái bánh ḅ
C̣n nào chót chét, cặp gị em chặt hai
 
Em tôi buồn ngủ lại buồn nghê
Buồn ăn cơm nếp, cháo kê, thịt gà
Buồn ăn bánh đúc, bánh đa
Buồn ăn khoai nướng cùng là ngô rang!
 
Găi góc bánh chưng
 
Ghe không tay sao kêu ghe vạch
Bánh không cẳng sao gọi bánh ḅ
Anh đà đối đặng, hăy chèo đ̣ theo anh
 
Gió đánh (đặp) cành đa
Thầy tưởng rằng ma
Thầy ù thầy chạy
Ba thằng ba gậy
Đi đón thầy về
Bắt con lợn sề
Cho thầy chọc tiết
Bắt con cá diếc
Cho thầy bóc mang
Bát con tôm càng
Cho thầy bóc vỏ
Lấy đôi đũa đỏ
Cho thầy gải lưng
Bóc đồng bánh chưng
Cho thầy chấm mật
 Có bản khác: Đom đóm bay qua 
Học tṛ tḥ ḷ mũi xanh
Ăn vụng bánh đúc chạy quanh nhà thầy
 
Hà Nội như động tiên sa (Câu )
Sáu giờ máy hết đèn xa đèn gần
Vui nhất là chợ Đồng Xuân
Thức ǵ cũng có xa gần bán mua
Giữa chợ có anh hàng dừa
Hàng cam, hàng quít, hàng dưa, hàng hồng
Ai ơi đứng lại mà trông
Hàng vóc, hàng nhiễu thong dong nượp nà
Cổng chợ có chị hàng hoa
Có người đổi bạc chạy ra chạy vào
Lại thêm “sực tắc” bán rao
Kẹo cau, kẹo đạn, miến xào, bún bung
Lại thêm bánh rán, kẹo vừng
Trước mặt bún chả, sau lưng bánh gị
Ồn ào chuyện nhỏ, chuyện to
Líu lo chú khách bánh ḅ bán rao
Xăm xăm khi mới bước vào
Hàng tôm, hàng tép xôn xao mọi bề
Lịch sự là chị hàng lê
Quàng quạc hàng vịt, ṭ te hàng gà
Nứt nở như chị hàng na
Chua vào hàng sấu, ngọt ra hàng đường (C̣n tiếp  từ câu Số: )
 Xem tiếp  
Hai tay bưng quả bánh ḅ
Giấu cha giấu mẹ cho tṛ đi thi
 
Ḥ...ơi...má ơi đừng gả con xa
Chim kêu mà vượn hú ḥ...ơi…
Chim kêu mà vượn hú biết nhà má đâu
Từ ngày xa đất Tiền Giang
Em theo anh về xứ Cảnh Đờn
Muỗi kêu mà như sáo thổi, đĩa lềnh tựa bánh canh
Em yêu anh nên đành xa xứ,
Xuôi ghe chèo miệt thứ Cà Mau
Gió lao xao thổi vào mái lá, như ru t́nh cô gái Tiền Giang ,
Yêu quê hương thương miền cổ cựu,
Vấn vương t́nh đất tổ quê cha
Đêm đêm ra đứng hàng ba
Trông về quê mẹ lệ sa buồn buồn
À ơi... Ới ơi... bông bần rụng trắng ngoài sông
Lấy chồng xa xứ khó mong ngày về,
Xa xưa con ở vựa kề
Bên ba mà bên má vỗ về ca dao,
Má ơi đừng gả con xa,
chim kêu mà vượn hú biết nhà má đâu,
Sương khuya ướt đọng giàn bầu,
Em về miệt thứ bỏ sầu cho ai
 
Kẻ chơi một huyện Thanh Tŕ
Mọc th́ gạo xáo, Láng th́ trồng rau
Đ́nh Gừng bán cá đội đầu
Định Công đan gối, Lủ Cầu bánh trong.
 
Kẻ Dầu có quán Đ́nh Thanh
Kẻ Hạc ta có Ba Đ́nh Ba Voi
Mười tám kéo thuyền xuống bơi
Mười chín giă bánh Hai mươi rước thần (*)
 Bánh dầy 
Ít bột không nặn được nhiều bánh
 
Khoai làng Triều Khúc
Bánh đúc Đơ Bùi
 
Khôn khéo bánh dầy vụng dại chày cối
 
Không ngon cũng bánh lá dong,
Dù có em có dại cũng ḍng con quan.
- Không ngon cũng bánh lá gai,
Dù anh có dại cũng trai học tṛ.
 
Kính cha tấm lụa tấm là
Trọng cha tấm quà tấm bánh
 
Kính cha, tấm lụa tấm là,
Trọng cha, đồng quà tấm bánh.
 
Lầu nào cao cho bằng lâu ông Chánh,
Bánh nào trắng cho bằng bánh ḅ bông.
Bớ cô Ba ơi! Khoan hăy lấy chồng.
Ở đây buôn thị bán hồng,
Lấy tiền nuôi cha mẹ, để tấm ḷng thương anh.
 
Lạt này gói bánh chưng xanh
Cho mai lấy trúc cho anh lấy nàng.
 
Làng Gạ đi bán bánh trôi
Làng Sù bán bún dính môi lằng nhằng.
 
Ḷng em muốn lấy thợ sơn
Một ḿnh một cỗ c̣n hơn thợ kèn
Ḷng em muốn lấy thợ kèn
Đám trọng được bánh, đám hèn được xôi
 
Ḷng ta muốn lấy thợ kèn
Đám sang th́ bánh đám hèn th́ xôi
 
Mạch nha Phi Thổ
Bánh nổ Thu Xà
Muốn ăn chà là
Lên núi Định Cương…+
 
Lúc thương nhau cho đường thêm bánh
Buổi ghét nhau tay đánh miệng la
 
Mấy đời bánh đúc có xương
Mấy đời d́ ghẻ lại thương con chồng
 
Mấy đời bánh đúc có xương ()
Mấy đời trọc phú lại thương dân nghèọ
 
Mắm Mỹ á, cá Vực Tre,
Mắt gừng Đức Phổ,
Bánh nổ Nghĩa Hành,
Đậu xanh Sơn Tịnh ().
 các địa danh trên thuộc tỉnh Quảng Ngăi. 
Mắt bánh rán,
Trán bánh chưng
Lưng tôm càng
 Trâu có mắt lớn, cái trán vuông vức như cái bánh chưng và lưng không oằn là trâu khỏe mạnh 
Mặt bánh đúc
 
Mặt bèn bẹt như bánh dầy
 
Mẹ đánh chẳng ngán
Cứ giữ cái thói bánh tráng cùi dừạ
 
Một cụm cà là ba cụm lư
Con nhà ông Lư mặc áo tía tô
Con nhà thằng Ngô, mặc áo người khách
Hai con chim khách mỗ nhau trên cây
Hai cái bánh giầy, đánh nhau mâm cỗ
Hai hạt đậu đỏ, đánh nổ nồi rang
Hai con kiến càng đánh nhau lọ mật
Hai mươi ḥn đất đánh vật bờ ao
Mày tát chuôm ta, tao tát chuôm mày
Mày đầy rổ cá, tao đầy rổ tô
Mày đi chợ Hôm, tao đi chợ Rền
Mày ngồi cửa Đền, tao đứng cổng vua
Mày làm mắm chua, tao làm mắm thính
Mày con ong Chánh, tao con ông Xă
Mày là cái Cả, tao là Cái Hai
Mày đội bù Đài, tao đội nón méo
Mày cầm cái kéo, tao cầm cái dao
Mầy nói làm sao, tao nói làm vậy
Mày đi buôn cậy, tao đi buôn hồng
Mày đi lấy chồng, tao đi lấy vợ
Mày lê kẻ Chợ, tao về nhà quê
 
Một lời nói, được quan tiền tấm bánh,
Một lời nói, được đ̣n gánh phang nghiêng.
 
Mứt gừng Đức Phổ
Bánh Nổ Đức Thành
Đậu xanh Sơn Tịnh
 
Má ơi con muốn lấy ông thầy chùa
Chuối, xôi, bông, bánh, bốn mùa má ấm thân
 
Má bánh đúc da đường phèn
 
Má bánh đúc mặt mầm xôi
 
Má bánh bầu xem lâu muốn chửi
Mặt chữ điền tiền rưỡi muốn mua
 
Mèo già ăn trộm (câu )
Mèo ốm phải đ̣n
Mèo con phải vạ
Con quạ đứt đuôi
Con ruồi đứt cánh
Đ̣n gánh có mấu
Củ ấu có sừng
Bánh chưng có lá
Con cá có vây
Ông thầy có sách
Thợ ngạch có dao
Thợ rào có búa
Xay lúa có giàng
Việc làng có mơ
Cắt cỏ có liềm
Câu liêm có lưỡi
Cây bưởi có hoa
Cây cà có trái
Con gái có chồng
Đàn ông có vợ
Kẻ chợ có vua
Trên chùa có Bụt
Cái bút có ṿi (ng̣i)
Ông voi có quản
  
Ḿnh tṛn, da lại trắng tinh
Hể nóng đến ḿnh th́ ưỡn vú ra
Ăn phải thịt gà lại tịt vú đi
 bánh đa trát chè kê 
Muốn ăn bánh ít lá (bánh gai) gai
Lấy chồng B́nh Định sợ dài đường đi
 
Muốn ăn bánh ít lá gai,
Lấy chồng B́nh Định sợ dài đường đi.
 
Muốn ăn bánh ít nhân mè,
Lấy chồng Ḥa Đại () đạp mè đen chân.
Muốn ăn bánh ít nhân tôm
Lấy chồng Ḥa Đại ăn cơm ghế ḿ.
 Ḥa Đại : Thuộc huyện Phù Cát, B́nh Định. 
Muốn ngon ăn chả gị
Muốn no ăn bánh đúc
 
Nước da bánh mật
 
Nước mắm chanh, đành ăn bánh hỏi
Qua thương nàng theo dơi mấy năm
Cớ sao vắng bặt tin thầm
Hay là thục nữ có hồng nơi nao.
 
Nước mắm ngon dành ăn bánh hỏi
Qua thương nàng ṃn mỏi mấy năm
 
Nắng đổ chang chang
Thấy mặt con bán khoai lang
Tui bàng hoàng muốn làm cử rét
Trời mưa sấm sét
Thấy mặt con bán bánh tét
Tui muốn hét rụng rời…
 
Nào nghề bánh trái cũng là
Đến khi ky chạp trong nhà càng hay
 
Nem chả Ḥa Vang
Bánh Tổ Hội An
Khoai lang Trà Kiệu
Thơm (Cơm) rượu Tam Kỳ…
 
Người dưng ơi hỡi người dưng
Bánh dầy phải lửa th́ sưng phồng phồng
 
Nhật Tân đào nở tưng bừng
Làng Quảng bánh mật, bánh chưng giăi đầy
Tây Hồ xách bị cả ngày
Nghi Tàm chặt rẽ được ngay quan tiền.
Yên Phụ buôn trám dưới thuyền
Xuống đ̣ phố Mới bán than quạt trà.
Làng Vơng bán lợn bán gà
Làng Thụy nấu rượu la cà cả đêm.
Làng Hồ làm giấy thực nền
Chợ Bưởi lại có cô tiên bán hàng
Làng Sài dệt lĩnh quay tơ
Làng Sở chi có xuống hồ quanh năm.
 
Quà đói bánh gị
Quà no bánh đúc
 
Nôi Am là chính quê em
Bện thừng, đẽo guốc đă quen lắm rồi
Lại c̣n nổi tiếng khắp nơi
Làm bánh mứt kẹo ăn chơi tết, rằm.
 
Ông cúm bà Co,
Ông từ trong Nghệ,
Ông ḅ ra đây,
Tín chủ tôi nay
Có chút quà nầy,
Mắm tôm bánh đúc,
Ông xơi xong rồi
Mời ông đi xa.
 Tṛ Chơi 
Ông Giẳng ông Giăng ()
Xuống chơi với tôi
Có bầu có bạn
Có bát cơm xôi
Có nồi cơm nếp
Có ệp bánh chưng
Có lưng hũ rượu
Có chiếu đánh đu
Bồ cu vẩy chài (*)
Bắt trai bỏ giỏ
Cái đỏ bế em (*)
Đi xem đánh cá
Cái rá vo gạo
Cái gáo múc nước
Cái lược chải đầu
Có trâu cày ruộng
Có muống thả ao
Có sao trên trời
 Cái đỏ tiếng gọi đứa con gái; Có bản khác: Thằng cu xí xoài 
Sớm mai tôi lên núi
Tôi xách cái c̣ng queo
Bắt được con công
Đem về cho ông
Ông cho trái thị
Đem về cho chị
Chi cho cá rô
Đem về cho cô
cô cho bánh ú
Đem về cho chú
Chú cho buồng cau
Chú thím rầy lộn nhau
Thôi, tôi trả buồng cau cho chú
Trả bánh ú cho cô
Trả cá rô cho chị
Trả trái thị cho ông
Xách con công về rừng
 
Sa Nam trên chợ dưới đ̣ ()
Bánh đúc hai dăy, thịt ḅ mê thiên
 
Sông Thương nước chảy đôi ḍng
Đèn khêu đôi ngọn em trông ngọn nào
Muốn tắm mát lên ngọn Sông Đào
Muốn ăn sim chín th́ vào rừng xanh
Đôi tay em víu đôi cành
Quả chín em bẻ quả xanh th́ đừng
Ba bốn năm nay ăn ở trên rừng
Chim kêu vượn hú nửa mừng nửa lo
Sa chân lỡ bước xuống đ̣
Gieo ḿnh xuống sạp những lo cùng phiền
Chợ Vị Hoàng một tháng sáu phiên
Gặp cô hàng xén kết nhân duyên bán hàng
Hàng cô cánh kiến vỏ vang
Giây thau giây thép giây đàn lưỡi câu
Gương soi với lược chải đầu
Ḥn son bánh mucgượng Tàu bày ra
Đèn nhang sắp để trong nhà
Giấy tiền vàng bạc đem ra bày hàng
 Chợ Vị Hoàng thuộc thành phố Nam Định Xem bài chợ quê Chợ Quê 
Tấp tửng như trẻ được bánh
 
Tay cầm cái bánh ít ngọt
Tay bưng chén rượu bọt
Miệng kêu bớ ông mai ơi
Đèn treo trước gió, bấc cháy sáng ngời
Ưng không tự bụng, trời nào ép duyên
 
Thầy chùa đi lùa bánh cúng
Vợ ở nhà xách thúng đi theo
 
Thọc gậy bánh xe
 
Thanh Tŕ có bánh cuốn ngon
Có g̣ Ngũ Nhạc, có con sông Hồng
Thanh Tŕ cảnh đẹp người đông
Có cây sáo trúc bên đồng lúa xanh
 
Tháp Bánh ít đứng sít cầu Bà Di ()
Sông xanh, núi càng xanh ŕ,
Vào Nam, ra Bắc ai cũng đi đường này.
Ngh́n thu gương cũ c̣n đây.
 Băi cát Tiên Sa Ở chân bán đảo Sơn Trà. Tương truyền nơi đây xưa cảnh đẹp, các nàng tiên thường xuống tắm và chơi cờ; Tháp Bánh ít : Tháp Chăm nằm Ở chân núi Thú Thiện, cạnh; một nhánh của sông Côn. Trên sông có cầu tục gọi là câu Bà Di, Đà Nẵng 
Tháp Bánh Ít đứng sít cầu Bà Gi
Non xanh nước cũng xanh ŕ
Từ Nam ra Bắc ai cũng đi đường này
 
Thênh thênh chiếc bánh giữa ḍng,
Thương thân góa bụa pḥng không lỡ th́.
Gió đưa cây trúc ngă qú,
Ba năm chực tiết c̣n ǵ là xuân.
Giàu th́ thịt cá cơm canh,
Khó th́ lưng rau đĩa muối cúng anh tôi đi lấy chồng.
Hỡi anh chồng cũ tôi ơi!
Anh có khôn th́ xin anh trở dậy ăn xôi nghe kèn.
Thôi anh đă về nghiệp ấy xin anh đừng ghen,
Để cho người khác cầm quyền thê nhi.
Miệng em khóc tay em bế ẳm ông thần v́,
Tay em gạt nước mắt tay em thắp nén nhang,
Bởi v́ đâu mà nên nỗi xót xa muôn vàn.
 
Thuyền không bánh lái thuyền quày
Con không cha mẹ, ai bày con nên
 Có bản khác: Em không cha mẹ, bảo bày sao nên 
Tiếng anh ăn học cũng thông,
Lại đây em hỏi làm bánh ḅ bông bột ǵ?
- Làm bánh ḅ bông bằng bột tàn ḿ
Trứng gà khuấy lộn nó qú bốn tai.
 
Trời mưa lâm râm ()
Cây trâm có trái
Con gái có duyên
Đồng tiền có lỗ
Bánh tổ th́ ngon
Bánh ḍn th́ béo
Cái kéo thợ may
Cái cày làm ruộng
Cái xuổng đắp bờ
Cái lờ đơm cá
Cái ná bắn chim
Cái kim may áo
Cái giáo đi săn
Cái khăn bịt đầu
Cái cầu đi chợ
Có vợ đàn ông
Có chồng con gái
Cái trái mù u
Ông cu đi câu
Để trâu ăn lúa
Bắt được chặt đầu, chặt đầu đuôi
C̣n hai con mắt đem nuôi mẹ già
 
Tráng bánh chưng lưng tôm càng
 
Tṛn như mặt trăng
Đó là bánh xèo
Có cưới có cheo
Đó là bánh hỏi
Đi đứng mệt mỏi
Đó là bánh ḅ
Ăn không đặng no
Đó là bánh ít
Giống nhau như hệt
Đó là bánh in…
 
Vừa nghe tàu điện rung chuông
Leng keng đánh thức màn sương Tây Hồ.
Đường vui rộn bánh xe ḅ,
Lao xao Yên Phụ tiếng ḥ gọi nhau.
Hỏi ḿnh: - Chuyên chở về đâu
Ngụy trang xanh ngắt một màu thế kia?
Rằng: - Rau Quảng Bá đây mà,
Rau vào xí nghiệp, rau ra chiến trường.
Rau t́nh, rau nghĩa quê hương
Lại đây, đẩy một đoạn đường hộ rau.
 
Vái ông Tơ một chầu bánh tráng
Vái bà Nguyệt một tán đường đinh
Đôi ta gá nghĩa chung t́nh
Dầu ăn cơm quán ngủ đ́nh cũng ưng
 Ông Tơ hay Nguyệt Lăo xem chi tiết: Nguyệt Lăo 
Vui nhất là chợ Đồng Xuân (Câu )
Trông lên thấy dăy hàng cà
Bánh đúc, bánh đậu, bánh đa, xôi ṿ
Trông lên thấy dăy thịt ḅ
Chú bồi, chú khách đợi chờ bán mua
Trông lên thấy dăy hàng cua
Em xách một rỏ, anh mua mấy hào
Trông lên dăy phố Hàng Đào
Miệng chào hớn hở anh vào cùng em.
 Tiếp theo  
Xứ nào bằng xứ Cạnh Đền
Muỗi kêu như sáo thỗi, đỉa lội lền như bánh canh
Ghi Chú: Cạnh Đền: Địa danh ở Cà Mau. Cà Mau: Doi đất cực Nam của nước Việt Nam; nguyên là đất thủy Chân Lạp, tiếng Cam Bốt là Tuk Khmau có nghĩa là nước đen. Mũi Cà mau tḥng xéo theo chiều Đông Bắc xuống Tây Nam. Sau khi hiệp định Genevè được kư kết, th́ Cà Mau được chỉ định là nơi dành cho những người kháng chiến tập trung trong ṿng  tháng, trước khi tập kết ra Bắc. Từ  th́ Cà Mau là một quận lớn cùng với vài quận khác (trừ Gia Rai), nhập chung với tỉnh Bạc Liêu cũ để trở thành tỉnh An Xuyên. Ngày nay đổi thành tỉnh Cà Mau, diện tích rộng . cây số vuông, dân số khoảng .. người. Cà Mau cách Sài G̣n khoảng  cây số bằng đường bộ và khoảng đến  cây số bằng đường thuỷ. 
 
Xe ngựa lướt bụi tuôn bờ
Bánh niền sắt cứ khua rột rột
Tui ra chợ mua đường thốt nốt
Tui mua cân bột cùng gói đậu xanh
Tui về nấu chè trôi nước đặt lại tên anh
Để cho trong trào ngoài quận
Biết tiếng thằng Sở Khanh điếm đàng
 

 
 

 

Sưu Tầm Tài Liệu và Web Design

  Hà Phương Hoài

Kỹ Thuật Truy Tầm

Hoàng Vân

Sưu tầm Nhạc Dân Ca

Julia Nguyễn
Xin vui ḷng liên lạc với  Trang Chủ về tất cả những ǵ liên quan đến trang web nầy
Copyright © 2003 Trang Ca Dao và Tục Ngữ
Last modified: 04/20/14