| |
Lễ hội Thuỷ tổ quan họ
làng Viêm Xá, Bắc Ninh
Lễ hội đền Vua Bà là lễ hội lớn nhất, quan trọng nhất
của làng Viêm Xá (Hoà Long-Yên Phong). Hội đền Vua Bà
cũng là hội Quan họ duy nhất trong vùng Quan họ, bởi đây
là lễ hội Thuỷ tổ Quan họ. Mọi hoạt động trong lễ hội
đều liên quan trực tiếp tới Quan họ. Điều dễ nhận thấy
là vị thần được rước trọng trong ngày hội Viêm Xá chính
là Đức Vua Bà- Thuỷ tổ Quan họ, trong khi vị thần được
rước ở hội các nơi khác (dù cũng là làng Quan họ) vẫn
chỉ là các vị thần thành hoàng mà các địa phương tôn thờ.
Tiếp tục phục vụ việc ghi h́nh làm tư liệu hồ sơ tŕnh
UNESCO công nhận Văn hoá Quan họ là Di sản văn hoá thế
giới, lễ hội đền Vua Bà năm nay được tổ chức bài bản
theo đúng nghi thức truyền thống.
Hội đền Vua Bà được tổ chức vào các ngày mùng 6, 7 tháng
hai âm lịch. Lịch dương là ngày mùng 5, 6 tháng 3 năm
2006. Truyền rằng, ngày mùng 6 là ngày Đức Vua Bà được
trời giáng xuống ấp Viêm Trang (làng Viêm Xá ngày nay).
Bà là công chúa con gái vua Hùng Vương. Khi bà xấp xỉ
tới tuần cập kê, có rất nhiều người đến cầu hôn. Vua cha
liền tổ chức hội cướp cầu để chọn pḥ mă. song bà không
ưng thuận lấy người thắng cuộc và xin với vua cha cho đi
chu du trong nước. Bà và các thị nữ vừa rời khỏi kinh
thành th́ có cơn giông mưa to, gió lớn ập đến, cuốn cả
đoàn người lên trời, rồi lại giáng xuống ấp Viêm Trang.
Viêm Trang khi đó là vùng đất hoang dă, cây đước, lau
sậy um tùm, rậm rạp. Bà cho khai phá đất hoang, bờ băi,
lập lên đồng ruộng, làng xóm, dựng vợ, gả chồng cho mọi
người. Bà lại dạy người dân nơi đây cách làm ruộng,
trồng dâu, nuôi tằm, trồng mía kéo mật. Bà sáng tác ra
các bài ca và dạy nam thanh nữ tú hát. Sau khi Bà mất
dân làng lập đền thờ tôn vinh bà là Đức Vương Mẫu, Vua
bà- Thủy tổ Quan họ, và là thành hoàng của làng.
Ngày chính hội là mùng 6, nhưng n_ từ chiều hôm mùng 5,
dân làng đă tổ chức lễ mở cửa đền và lễ dâng hương, lễ
cầu mưa rửa đền. Người làng Viêm Xá tin rằng lễ cầu mưa
rửa đền này rất hiệu nghiệm. Quả thực, đêm ngày mùng 5,
rạng ngày mùng 6 chẳng mấy năm không có mưa. Sáng hôm
sau khi đám rước Vua Bà khởi hành, cũng là lúc trời
quang mây tạnh. Lễ tế thần vào sáng mùng 6 bao giờ cũng
có hát Quan họ ca ngợi công Đứa Vua Bà, cầu Đức Vua Bà
cho mưa thuận gió hoà để mùa màng bội thu. Hát thờ ở hội
đền Vua Bà chỉ được sử dụng giọng La rằng (làng Viêm Xá
gọi là giọng A rằng). Về sau dân làng c̣n dựng và diễn
sự tích Vua Bà ở ngoài trời, không diễn ở trong đền.
Trong diễn t ích có cả những câu thuộc hệ thống giọng lẻ,
giọng vặt mang nội dung giao duyên nam nữ.
Nguồn: Báo Bắc Ninh
|
