Home T́m Ca Dao Diễn Đàn T́m Dân Ca Phổ Nhạc T́m Câu Đố T́m Chợ Quê Góp Ư Toàn Bộ Danh Mục e-Cadao English

Thư Mục

 
Lời Phi Lộ
Lời Giới Thiệu
Cách Sử Dụng
Dẫn Giải
Diêu Dụng
 
Ẩm Thực
Cảm Nghĩ
Chợ Quê
Cội Nguồn
Cổ Tích
Lễ Hội
Lịch Sử
Ngôn Ngữ
Nhân Vật Nữ
Nhạc Cụ Việt Nam
Phong Tục Tập Quán
Quê Ta
Tiền Tệ Việt Nam
Tiểu Luận
Văn Minh Cổ
Vui Ca Dao
 
Trang Nhạc Dân Ca
 
Liên Mạng Thành Viên
Trang Chủ
Hồng Vũ Lan Nhi 1 & 2
Phong Thủy HKH
 

 
 

 

 

Lễ hội làng Śnh

vcf_langsinh.gif (18220 bytes)Hội vật làng Śnh

Hoàng Dạ Lê

Lại Ân c̣n gọi là làng Śnh, nằm bên hữu ngạn sông Hương, ở hạ lưu ngă ba Śnh, trước thuộc huyện Tư Vinh hay tổng Mậu Tài, nay là xă Phú Mẫu huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế. Nơi đây là địa chỉ cuối cùng về phương Nam c̣n lưu giữ truyền thống vật vơ, một sinh hoạt văn hoá đặc trưng của người Việt. Hằng năm sau khi ăn Tết xong, làng ở hội vật vào ngày 10 tháng giêng với niềm mong ước: dân khoẻ, làng yên, mùa màng tươi tốt, hạnh phúc muôn người.

Hội vật làng Śnh, ngoài yếu tố tâm linh truyền thống, c̣n là một hoạt động vui, khoẻ đầy tinh thần thượng vơ, kích thích việc rèn luyện sức khoẻ, ḷng dũng cảm, sự tự tin, mưu trí, nhất là với lớp trai trẻ.

Vơ đài là xới vật bằng đất bột, mỗi bề rộng chừng bốn năm sải tay, cao hơn một mét được dựng trước sân đ́nh từ ngày hôm trước, mùng chín tháng giêng, bốn bề có dăng dây bảo vệ. Ngôi đ́nh làng nằm bên bờ sông, cảnh quan thoáng đăng, sông nước hữu t́nh. Người xem vây quanh xới vật ngồi san sát bên nhau trên những mô đất, những bệ cấp bằng tre già đan kết lại trong khuôn viên đ́nh rộng chừng 600m2. Sau nghi lễ và những điều dặn ḍ về thi đấu, các đô sẵn sàng vào cuộc thi hào hứng. Điều khiển vật vơ là một vị cao niên, có uy tín trong làng, khăn đen, áo dài, ngồi cầm trống ngay trước đ́nh. Tiếng trống nhịp nhàng, thong thả là gọi vật; hối hả, liên tục là thúc giục các đô tích cực thi đấu. Trọng tài trên xới là một người am hiểu luật, nhanh nhạy, kiên quyết. Các đô vật không đóng khố như ở Bắc mà mặc quần và quấn thêm một cán ngang lưng. Người đến thi đấu không cần báo trước, chỉ đăng kư tại chỗ theo lời mời gọi thi tài. Khi được phép, họ này vào xới, làm lễ bái thần làng và các vị cao tuổi. Trọng tài kiểm tra trang phục, xong cho lệnh thi đấu. Trống đánh một tiếng qú xuống chào nhau, trống đánh hai tiếng, đứng lên ôm nhau vật. Trống đánh ba tiếng th́ thả nhau ra, lựa thế khác, vật lại.

Luật vật dân tộc dựa trên nguyên tắc "túc bất ly địa" (chân không rời đất). Nêu nhấc được hai chân của đối thủ rời khỏi mặt đất là thắng cuộc. Từ "túc bất ly địa", luật tiến đến "lấm lưng, trắng bụng", một phần hoặc cả hai phần lưng lấm đất, bụng ngửa lên trời, là thua cuộc. Trước dây, vật vơ làng Śnh áp dụng luật "lấm lưng trắng bụng". Các đô phải đánh ngă đối thủ ở tư thế lấm lưng và phải thắng tất cả đô trong ngày để đoạt chức vô địch. Luật này làm nảy sinh sự tính toán để giành chức vô địch, gây mất đoàn kết và để lại hậu quả xấu. Từ hơn 20 năm nay luật qui định: duy tŕ "lấm lưng trắng bụng", nhưng phải giữ (đè) đối thủ bất động trong ba giây, phải thắng tiếp ba người mới được vào bán kết. Tiếp tục thắng ba người nữa vào chung kết. Sau này, tuỳ số đô lọt vào ṿng hai mà qui định thể lệ, thông thường là loại trực tiếp. Với vật vơ, ngoài sức khoẻ, các đô c̣n có kỹ thuật, có "miếng" và nhanh nhạy mới mong giành được thắng lợi. Vật có nhiều miếng đẹp mắt, quyết liệt. Những miếng thường được các đô sử dụng là xốc nách, vạch sườn, miếng ḅ, miếng háng (tḥ tay vào háng rồi lựa thế tấn công) nâng đối thủ vật ngă bổng, miếng bành (xốc nách bế ngửa) miếng táng (nâng đối thủ lên)... Một đô vật lư tưởng có tay chân cân đối. Chân mạnh để trụ vững, tay mạnh để vật ngă đối phương. Nhưng to chưa hẳn đă mạnh, mạnh chưa hẳn đă thắng, cần phải nhanh, kiên tŕ để khai thác sơ hở của đối phương.

Hội Śnh rất chú trọng tinh thần thượng vơ, cấm chơi xấu, xa đ̣n độc, đ̣n hiểm, nguy đến tính mạng như bẻ, vặn, khoá trái khớp, tấn công bằng đầu, bấm các huyệt, đ̣n đá, đ̣n đánh, nắm tóc, tấn công vào hạ bộ, yết hầu, mắt.... Nếu hai đô vật giằng co nhau không thắng, trọng tài sẽ phạt và buộc thay thế tư thế vật (vật quỳ) để kết thúc nhanh trận đấu. Hội vật sắm các giải hưởng để động viên. Đô vật thua cũng có quà lưu niệm. Giải thưởng là tặng phẩm do dân làng và các mạnh thường quân đóng góp. Giải thưởng vô địch thường trang trọng hơn (cau trầu, rượu, đầu heo....). Các đô vật chia theo hai hạng tuổi: thiếu niên và thanh niên, tầm vóc chênh lệch trên dưới 10Kg.

Tinh thần đồng đội ở các địa phương rất quan trọng, một đô của làng nào bị thua tức khắc có đô khác lên tiếp sức. Mỗi năm có hơn 100 đô vật tham gia hào hứng suốt ngày. Thua một trận phải chờ đến năm sau mới "phục hận" được. V́ vậy các đô phải rèn luyện suốt năm, tu dưỡng đạo đức để chờ đầu xuân được dự đua tài. Các xă có pḥng trào đô vật mạnh là Phú Mẫu, Phú Thanh, Phú Dương (Phú Vang) Hải Dương, Hương Phong, Hương Vinh (Hương Trà), Thủ Lễ (Quang Điền), Hương Sơ (TP. Huế).

Cùng với xới vật chính, đêm hôm trước và suốt ngày hội, khắp nơi trong làng các quán hàng ăn: bún ḅ, bánh bèo, bánh nậm, bán bột lọc, cháo ḷng, bánh canh, chè....các gian tṛ chơi thu hút đông đảo khách chơi xuân. Cho đến khi tắt nắng, cuộc vui mới chịu dừng. Và, hôm sau mọi việc trở lại nhịp đời thường. Một năm làm lụng mới lại bắt đầu.
 

Lễ Hội Miền Bắc   Lễ Hội M. Trung  Lễ Hội Miền Nam

 

Sưu Tầm Tài Liệu và Web Design

  Hà Phương Hoài

Kỹ Thuật Truy Tầm

Hoàng Vân

Sưu tầm Nhạc Dân Ca

Julia Nguyễn
Xin vui ḷng liên lạc với  Trang Chủ về tất cả những ǵ liên quan đến trang web nầy
Copyright © 2003 Trang Ca Dao và Tục Ngữ
Last modified: 05/04/14