|
Trích từ: http://art-hanoi.com/collection/
The
Ly Dynasty. - 1010-1225.
Another general of the palace, LY CONG-UAN, proclaimed himself king, and was
afterwards known by the name of THAI-TO. At this time the kingdom of Annam
became known by the name of Giao-chi, given by the Chinese Emperors; and
the capital was established in Ha-noi. Thai-to found the necessary elements
for the consolidation of the royal authority, and made good use of them, giving
birth to the first of the three great dynasties which ruled Annam prior to the
present century. During his reign regular taxation was established upon
fisheries and agriculture, such taxes being paid in rice and cash. The civil
administration and the army were also re-organized; and for the first time the
king received solemn investiture from the Emperor of China, thus admitting the
right of sovereignty which the Chinese Empire pretends to hold over Annam. It is
from this time that the Chinese claimed tribute, and later on, to enforce those
claims, their armies invaded and occupied the country.
Thai-to was succeeded in 1028 by his son THAI-TONG. who during his reign
of twenty-eight years had to fight, only against the rebels who rose in arms in
the frontier provinces. In 1036, having restored peace on the frontiers of
China, he received from the Emperor the title of Nam-binh-vuong The most
important of these rebellions was that under Trii-cao who, defeated in
1050, revolted again in 1052, invaded the Chinese provinces of Kuang-tung
and Kuang-si, and with the Annamese province of Quang-nguyen founded
the kingdom called DAI-NAM, in which he was proclaimed king by his
followers under the name of NHON-HUE. In the early days of his reign
success attended him, and he defeated the various Chinese armies sent against
him; but finally he was beaten, and his kingdom disappeared with him in 1054.
During the reign of Thai-tong, Buddhism made great progress in Annam, the
king ordering in 1031 the construc-tion of nearly one thousand monasteries.
In 1055 , THANH-TONG, son of Thai-tong, came to power, and his first act
was to change the name of the king-dom to that of Dai-viet, used during the
DINH Dynasty. His reign was peaceful, and in 1072 he was succeeded by his son NHON-TONG,
notorious for his wars against the Chinese. The Emperor CHlN-TSUNG of the
Northern [] Sung Dynasty had decided to conquer Annam, and to that end he sent a
numerous army, which, however, did not pass the Quang-nguyen frontiers. The army was detained for several months on these
frontiers, and suffered great loss in every engagement it had with the Annamese,
till at length peace was signed, and the invaders returned to their own country.
THAN-TONG, a nephew of the last king, occupied the throne in 1128, and
reigned until 1139; the only notice taken of him in the Annals was that he was
mad. He was succeeded at his death by his son ANH-TONG, during whose reign
the port of Hai-phong was opened to trade with Siam, the Malay Peninsula, and
Burmah. In 1142 a bonze called THAN-LOI raised a rebellion, and was
proclaimed king under the name of BINH-VUONG. He was, at first, successful,
collected numerous forces, and went to besiege the capital; but, routed on the
way to Hanoi, he sought refuge in the mountains of Tunquin, where he was made a
prisoner, taken to the capital, and decapitated.
In 1176 CAO-TONG, son of Anh-tong, came to power, and ten years
afterwards he received his investiture from the Emperor of China, being called
for the first time [] An-nam Vuong, or King of Annum. He was corrupt and
addicted to vice, and was dethroned by a military rebellion in 1211. His son HUE-TONG, supported by his father-in-law TRAN-LY, succeeded to the
throne. The kingdom was in a very disturbed state: the [] Ly Dynasty had already
lost the prestige acquired by its first kings, and the fear of imaginary or real
dangers which surrounded the life of the king made him lose his reason and his
throne. He became mad and abdi-cated in 1225 in favour of his daughter CHIEU-THANH. The [] TRAN family did not lose such a good opportunity to obtain
the crown; one of its members TRAN-CANH married the queen, and, on her
abdicating in favour of her husband, the Ly family, the true founders of the
Annamese kingdom, disappeared from power.
No. 5. - Obverse:
Thuan-thien-dai-bao.
Reverse: plain. Coin issued during the reign of THAI-TO, the first
king of this dynasty, (1010 to 1028). The two following kings issued no coins.
No. 6. - Obverse:
Can-phu-nguyen-bao.
Reverse: plain. This coin was issued during the reign of the Emperor []
THAI-TONG. (1028-1055.) It was during this epoch that the use of small thin cash
was first introduced, on account of the great scarcity of copper then existing
in the kingdom. The Chinese traders immediately took advantage of this
circum-stance, and had Chinese cash recast into smaller ones, exporting them
from their own country into Annam. In consequence of the abundance of coins
caused by this proceeding the manufacture of cash was suspended by the Annamese
govern-ment for a period of fifty years.
No. 7. - Obverse:
Thien-phu-nguyen-bao.
Reverse: plain. Diminutive coin made during the reign of the Emperor
NHON-TONG in his seventh nien-hao. It is of white copper, and the character
Nguyen of the obverse is written in seal characters
No. 8. - Obverse:
Dai-dinh-thong-bao.
Reverse: plain.
No. 9. - Obverse: Same as No. 8.
No rim on the Reverse.
No. 10. - Obverse: Same as No. 8, but varying in the
distribution of the four characters.
Reverse: plain. Diminutive coins made during the reign of King []
ANH-TONG (1139-1176), during his second nien-hao.
No. 11. - Obverse:
Thien-cam-thong-bao.
Reverse: plain. Diminutive coin made during the reign of the same king in
his fourth nien-hao.
No. 12. - Obverse:
Thien-tu-thong-bao.
Plain Reverse. Diminutive coin issued by the King CAO-TONG
(1176-1211), in his second nien-hao.
No. 13. - Obverse:
Tri-binh-thong-bao.
Reverse: without rim.
Nos. 14 and 15. - Obverse:
Tri-binh-nguyen-bao. The character
nguyen is written in two different forms of the tchuen or seal characters.
Reverse: No. 14 plain; No. 15 without rim. Diminutive coins issued by the
former king in his fourth nien-hao.
_________________________________________________________________
VỀ ĐỒNG TIỀN CỦA THÁI TỔ TRIỀU LƯ
BS NGUYỄN ANH HUY
E.mail:
anhhuyhue@yahoo.com
24 tháng 04 năm 2008
®
Phải có sự đồng ư của tác giả cũng như ghi rơ nguồn "www.khoahoc.net"
khi bạn phát hành lại thông tin từ website này
Sau gần 30 năm trị v́ đất nước, triều đ́nh nhà Lê bắt đầu suy yếu. Lê
Long Đĩnh, vị vua kế nghiệp Đại Hành, không có sức khỏe phải nằm thiết triều nên
được gọi là Lê Ngọa Triều, hoang tàn bạo ngược, con đen thán oán. Ḷng dân là ư
trời, truyền thuyết kể rằng: trước khi Long Đĩnh chết (1009), sét đánh vào cây
gạo ở châu Cổ Pháp, vết hằn thành bài thơ chữ Hán, trong đó có hai câu: “...
Ḥa đao mộc lạc / Thập bát tử thành...”.
Sư Vạn Hạnh đoán ba chữ “ḥa đao mộc” ghép thành chữ “Lê”, c̣n ba
chữ “thập bát tử” ghép thành chữ “Lư”; đó là điềm báo nhà Lê sẽ “lạc” mất và họ
Lư sẽ lên thay “thành” lập vương triều mới. Nhân đó, quần thần bền cùng nhau suy
tôn Lư Công Uẩn lên ngôi, tức Thái Tổ triều Lư, lấy niên hiệu Thuận Thiên
(1010-1028).
Đến nay, đă t́m thấy tiền Thuận Thiên Đại Bảo mặt lưng có chữ “Nguyệt”,
các nhà nghiên cứu tiền cổ trên thế giới đều công nhận đây là tiền của Lư Thái
Tổ, chỉ riêng TingFuBao giám định tiền này là của Lê Thái Tổ, cũng niên hiệu
Thuận Thiên (1428-1433).
Về niên hiệu Thuận Thiên, lịch sử Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản,
Triều Tiên chỉ thấy có hai vị vua có niên hiệu này là Lư Thái Tổ và Lê Thái Tổ;
nhưng tiền mang niên hiệu này th́ có ba loại: Thuận Thiên Đại Bảo, Thuận Thiên
Nguyên Bảo loại nhỏ, và Thuận Thiên Nguyên Bảo loại lớn ăn 100 đồng (đương bách).
Riêng tiền Thuận Thiên đương bách là của Sử Tư Minh thời Đường
đúc năm 759, có đặc điểm của tiền Trung Quốc đương thời, là điều đă loại trừ ở
đây, không c̣n ǵ bàn thêm.
Đại Việt Sử Kư Toàn Thư tuy không ghi việc Lư Thái Tổ có đúc tiền,
nhưng lại chép thời ấy có sử dụng tiền. Ngay từ khi mới lên ngôi, dời đô về
Thăng Long, vua đă “xuống chiếu phát tiền kho 2 vạn quan thuê thợ làm chùa ở
phủ Thiên Đức 8 sở...”. Cũng có thể tiền này do tiên triều để lại, song
chúng ta cũng có nhiều chứng cứ khác để nhận định tiền Thuận Thiên Đại Bảo là
của Lư Thái Tổ.
Do sử ghi năm 984 Lê Đại Hành có đúc tiền nhưng lại không viết ǵ
về Lư Thái Tổ có đúc tiền. Lại thêm khi viết về Lê Thái Tổ, sử chép “đúc
Thuận Thiên Thông Bảo” (?!). Nhờ đó mà TingFuBao đă giám định cả hai
loại tiền Thuận Thiên Đại Bảo và Thuận Thiên Nguyên Bảo đều của Lê Thái Tổ. Sự
giám định này không hợp lư và thiếu thực tế:
- Xin lấy lư mà nói th́ Lê Thái Tổ đúc tiền “... thông bảo” chứ không
phải là “đại bảo” hay “nguyên bảo”.
- Nếu tiền Thuận Thiên Đại Bảo là của vua Lê, v́ sao chưa bao giờ t́m
thấy tiền này trong các di tích có riêng tiền thời Lê mà chỉ t́m thấy có tiền
Thuận Thiên Nguyên Bảo mà thôi?
- Thực tế cho thấy tiền Thuận Thiên Nguyên Bảo luôn nằm trong các di
tích thời Lê, có các loại tiền thời Lê - Mạc như Thiên Khánh, Thiệu B́nh, Đại
Ḥa,... đến Minh Đức, Đại Chính và cả Quảng Ḥa, nhưng không có tiền Thuận Thiên
Đại Bảo.
- Ngược lại, tiền Thuận Thiên Đại Bảo rất hiếm, thỉnh thoảng cũng
có một đồng trong các di tích có cả tiền thời Lư - Trần.
Mặt khác, so sánh ba chữ Hán “thuận, thiên, bảo” trong hai loại
tiền Thuận Thiên Đại Bảo và Thuận Thiên Nguyên Bảo, thấy chúng hoàn toàn khác
nhau rất xa:
- Chữ “thuận” trong tiền Thuận Thiên Đại Bảo có bộ “xuyên” gồm ba
nét thẳng đứng song song bằng nhau, trong khi ở tiền Thuận Thiên Nguyên Bảo th́
bộ này gồm ba nét cong không đều nhau như các loại tiền thời Lê (Quang Thuận,
Hồng Thuận).
- Chữ “thiên” trong tiền Thuận Thiên Đại Bảo rất giống trong tiền
Thiên Phúc Trấn Bảo của Lê Đại Hành: nét mác rộng và bè đậm, khác so với tiền
thời Lê là các nét này thường mảnh.
- Chữ “bảo” trong tiền Thuận Thiên Đại Bảo th́ to, “mập” rất khác
so với tiền Thuận Thiên Nguyên Bảo và các tiền thời Lê, chữ này thường “ốm”.
Một vài chứng lư nêu trên, cho phép kết luận tiền Thuận Thiên Đại
Bảo là của Lư Thái Tổ. C̣n tiền Thuận Thiên Nguyên Bảo, mọi nhà nghiên cứu đều
công nhận là của Lê Thái Tổ, có mâu thuẫn như kiểu tôi “lấy lư mà nói” không?
Xin hẹn tiếp sau, đến khi bàn về tiền của Thái tổ Lê Lợi, sẽ nói rơ!
tiền
Thuận Thiên Đại Bảo của Lư Thái Tổ (1010-1028)
MỘT ĐỒNG TIỀN, MỘT NIỀM TỰ HÀO...
VỀ ĐỒNG TIỀN THỨ HAI CỦA NƯỚC VIỆT NAM
| 
