Home Tm Ca Dao Diễn Đn Tm Dn Ca Phổ Nhạc Tm Cu Đố Tm Chợ Qu Gp Ton Bộ Danh Mục e-Cadao English

Thư Mục

 
Lời Phi Lộ
Lời Giới Thiệu
Cch Sử Dụng
Dẫn Giải
Diu Dụng
Cảm Nghĩ
 
Ẩm Thực
Chợ Qu
Cội Nguồn
Cổ Tch
Lễ Hội
Lịch Sử
Ngn Ngữ
Nhn Vật Nữ
Nhạc Cụ Việt Nam
Phong Tục Tập Qun
Qu Ta
Tiền Tệ Việt Nam
Tiểu Luận
Văn Minh Cổ
Vui Ca Dao
 
Trang Nhạc Dn Ca
 
Trang Chủ
 

 
 

 

 

 

 

ĐNH CỔ Ở NGOẠI THNH

Từ Đ Nẵng, theo đường 14B đi khoảng 15km về hướng Ty Nam l đến x Ha Phong -

Chợ Ty Loan.

Theo dng lịch sử, như kh nhiều ngi lng miền Trung, Ha Phong được hnh thnh trn bước đường vo Nam mở ci dưới thời Hồng Đức L Thnh Tn(1471). Những ghi chp từ hai ngi đnh cổ ở Ty Loan vớI cc tuyền hiền thuộc năm tộc: Đặng, Lm, Nguyễn, Trần, L v đnh Bồ Bản với cc tộc Trần, Hồ, Trương, nguyễn đ minh chứng điều ấy. Những tộc trn đ lưu dn đầu tin từ Thanh - Nghệ phiu bạt vo Quảng Nam chọn đất, khai canh, lập lng từ năm 1471. Qua dng thời gian, nhiều dng họ khc về hội tụ, trở thnh hậu hiền của lng. Trong số ny c họ nguyn l người Minh Hương đến Ha Phong qua ng HộI An( họ Tn nguyn gốc họ Cao, Minh Hương). Ha Phong cn l nơi qui tụ nhiều cộng đồng Chăm quan trọng, tiu biểu l cc tộc Tr, Chế (ng, Ma, Tr, Chế).

Khi TP. Đ Nẵng tch khỏi tỉnh Quảng Nam Đ Nẵng v trực thuộc trung ương(6/11/1996), Ha Phong l một x thuộc huyện Ha Vang, ngoại thnhĐ Nẵng.

Tuy chỉ l một x nhỏ ở ngoại thnh, về mặt kiến trc, Ha Phong vẫn cn lưu giữ một số kiến trc cổ tiu biểu: đnh Ty Loan v đnh Bồ Bản. Đnh Ty Loan nằm ở giao điểm trn bến dưới thuyền nhn ra sng Ty Loan. Đnh được xy dưới thờI Tự Đức(1852), cổng tam quan đưa vo đnh np mnh bn gốc đa cổ thụ. Cạnh đnh l nh thờ tin hiền. Đnh v nh thờ kiến trc theo kiểu ba gian hai chi vớI hệ thống v ko theo lốichồng rường giả thủ được bảo quản gần như nguyn vẹn.

Từ chợ Ty Loan đi thẳng đường 14B khoảng 300m, rẽ tri sang con đường đất nhỏ chừng 1km l đến đnh Bồ Bản. Trước đnh by giờ đồng la chin vng, tiếp gip với lng Cẩm ToạI v song Yn. Đnh được xy vo thờiTự Đức(1952), trng tu dưới thời Thnh Thi(1960) theo đng nguyn trạng. Đnh Bồ Bản l nơi thờ Thnh Hong, Đại cng quốc gia Nam Hải tứ vị thnh nương, Thin Y Anan, Thi hậu Dương Vn Nga v 23 vị tiền hiền của 23 phi,tộc trong x. Nc đnh đắp hnh lưỡng lonh lanh chu, nc tiền đường hnh lưỡng phụng tranh chu với hai bn l hai dảI họa tiết long, ln, qui, phụng ghp snh sứ. Bn trong đnh, trn cc v ko v xuyn chnh bằng gỗ mt v kiền kiền, trang tr hoa văn hnh đầu rồng, tứ thời, mai, điểu, tng,lộcdo nghệ nhn Kim Bồng( HộI An) chạm trổ.

Đnh Bồ Bản cn lưu giữ một long đnh ( kiệu) dung để thỉnh sắc phong của vua v một bệ đ tương truyền của người Chăm từ Cẩm Mt đưa về.

Ngoi gi trị mỹ thuật v lịch sử cch mạng(đnh Bồ Bản l điểm xuất pht cc phong tro đấu tranh cch mạng địa phương), hai ngi đnh Ty Loan v Bồ Bản l những ngi đnh cổ t ỏi của thnh phố Đ Nẵng cn tương đối nguyn vẹn, chưa bị tu sửa một cch thực dụng, lo loẹt theo tro lưu gần đy.

St chợ Ty Loan, cn c một kiến trc nhỏ rất đơn sơ nằm trong ci hẻm su:miếu thờ ng ch Đường, chu ng ch Khim, ngườI lnh tụ trẻ tuổi phong trochống xu,chống xu ở Ha Phong bị Php bắt xử chm tại chợ Ty Loan (3/1908) . (Miếu thờ ng ch Đường nhỏ v khim tốn, tương truyền do một ngườichỉ điểm ng với Php lập ở Ty Loan để cầu mong sự thanh thản sau khi ng ch Đường mất).

C dịp đến Ha Phong khng thể khng gh thăm chợ Ty Loan, chợ đầu mối tập trung nng thổ sản quanh vng: lm sản từ miền ni;c mắm từ HộI An, Đ Nẵng ln; chiếu ,nn,nong,rổ từ Cẩm N, Yến N đếnV thế dn gian c cu:

Ty Loan trăm thứ trăm ngon

Vừa vừa ci miệng kẻo chồng con hết nhờ

Đặc biệt, dịp lễ hội, tết, chợ Ty Loan gợi nhớ bức tranh chợ qu trong thơ Đon Văn Cừ, ci hồn dn gi, mu sắc m ấm p nghĩa tnh.

RờI Ha Phong Ty Loan, dừng chn bn dy hng qun gc cầu Giăng, thử tm lạI hương vị t m Qủang Ty Loan ngy no. Bởi rất nhiều ngườI Quảng Nam, năm thng c qua đim quảng cn lại. Thuở ấy, m quảng l b Tnh ngon m dẻo, sợi m từ la gạo vng đất ct khng phn Đại Hiệp (ĐạI Lộc). Đối với nhiều người từng c thời sống với Ha Phong -Ty Loan, nng t m quảng bốc khi, km tri ớt xanh, cht bnh trng vng rụm trong cảnh mưa dầm miền Trung đ l một nghi lễ.

Bay giờ m quảng Ty Loan xnh xang mắt xanh mi đỏ. Ha ra, ngọn gi đ thị ha đ len lỏi vo tận t m quảng Ty Loan lc no khng hay.
 

 

 

Sưu Tầm Ti Liệu v Web Design

  H Phương Hoi

Kỹ Thuật Truy Tầm

Hong Vn

Sưu tầm Nhạc Dn Ca

Julia Nguyễn
Xin vui lng lin lạc với  haphuonghoai@gmail.com về tất cả những g lin quan đến trang web nầy
Copyright 2003 Trang Ca Dao v Tục Ngữ
Last modified: 01/28/16