Home Tm Ca Dao Diễn Đn Tm Dn Ca Phổ Nhạc Tm Cu Đố Tm Chợ Qu Gp Ton Bộ Danh Mục e-Cadao English

Thư Mục

 
Lời Phi Lộ
Lời Giới Thiệu
Cch Sử Dụng
Dẫn Giải
Diu Dụng
Cảm Nghĩ
 
Ẩm Thực
Chợ Qu
Cội Nguồn
Cổ Tch
Lễ Hội
Lịch Sử
Ngn Ngữ
Nhn Vật Nữ
Nhạc Cụ Việt Nam
Phong Tục Tập Qun
Qu Ta
Tiền Tệ Việt Nam
Tiểu Luận
Văn Minh Cổ
Vui Ca Dao
 
Trang Nhạc Dn Ca
 
Trang Chủ
 

 
 

 

 
 

Cổng lng - một phần hồn cốt lng qu

C phải người thn xưa đ "ho" vo lớp gạch trơ mn năm thng. Sương muối chiều đng cuối năm nhạt nho hay l mắt mnh nho ướt?

Từ khi ta lọt lng, mu thịt đ thấm bao nhiu hương vị lng qu. Mi đất ải, mn hoai, trấu tro hay mi khi rơm cứ ngấm dần vo tận chn tơ, kẽ tc, kết đọng trong tm ch. Khi lớn khn, d đi tới tận gc trời lạ vẫn khng sao qun được. 

Mỗi ma, mỗi độ, đất lng lại c những mi vị ring biệt, kh trộn lẫn. Trm ln tất thảy, đ l " mi" lam lũ, cơ cực. Mi mồ hi lưng o mẹ, mi tc em bồ kết hương nhu. Thấm su nhất vẫn l mi khoai li, ng nướng, thc nếp rang. Vo cữ mưa phn gi bấc, cả nh tm tụm trong ổ rơm, bn bếp than củi t tch. Nghe từng giọt mưa rụng buồn trn những tầu chuối ngoi vườn...

Cổng lng - một gc khuất ring

Lại c cả những thứ tưởng như v tnh, v vị đ ngấm dần vo đầu c, k ức lng qu khng biết từ bao giờ. Cy đa, giếng nước, sn đnh, gốc gạo gi c độc đầu lng v nhất l chiếc cổng lng. Mỗi thứ đều mang nặng một phần hồn cốt lng qu, kh c thể tch bạch rạch ri. Giếng nước, cy đa, sn đnh l chốn nơi quần cư, tụ hội. 

Mỗi sng mỗi chiều, cả lng soi mặt vo gương giếng thơi, cng nhau sẻ chia nguồn nước trong lnh. m trăng, nhiều khi ra bờ giếng gnh nước chỉ l ci cớ để m gặp gỡ, hẹn h. Lng giếng c khi vơi khi đầy, nhưng tnh lng, nghĩa xm th cứ nguyn vẹn, khng bao giờ cạn. Bao nhiu dấu ấn thăng trầm của lng qu v kiếp người cn ghi dấu ấn nơi sn đnh.

Ngy hội lng, chiếu cho sn đnh lm ngả nghing bao nh mắt, nụ cười lng liếng. Ngy ma, từng gnh la cao lt đầu chất đầy một gc sn đnh. Chưa kịp ro mồ hi, uống vội bt nước ch xanh sng snh nh mắt, lại hối hả no từng b la, vỗ đập th thụp cối đ lỗ...

ứng ring một gc, xa khuất, tưởng chừng chẳng dnh dng g đến số phận lng qu v thn phận mỗi con người, chiếc cổng lng lại chiếm một chỗ su kn nhất, lặng thầm nhất trong đy su tm hồn. C lng rồi mới c cổng, nhưng khng phải lng no cũng c cổng.

C lẽ chiếc cổng lng chỉ hiện hữu v tồn tại trn những vng đất chu thổ sng Hồng. l nơi đất lề, qu thi, lng đ đủ tuổi để cất dựng nn một chiếc cổng. D to d nhỏ, d xy bằng gạch hay ghp đ, chiếc cổng lng chnh l dấu ấn minh chứng cho một nếp lng bề thế, chỉn chu. Cửa nh c thể xộc xệch, sơ si; con người c thể lam lũ nhếch nhc nhưng cổng lng th phải đng hong, chững chạc. ơn giản chỉ l chiếc cổng xy bằng gạch mộc hoặc đ xẻ cuốn vm, cổng lng l bộ mặt của lng qu.

Chưa cần bước su vo lng, chưa đặt chn tới sn đnh, đứng trước cổng lng, người xa lạ cũng c thể đon định phần no cốt cch của lng xm, tư chất của mỗi người dn. Bởi thế chiếc cổng phải được đặt ở vị tr trang trọng nhất, để từ xa di tầm mắt l c thể nhận ra ngay. ể người lng d c tha phương cầu thực nơi đất khch qu người, trở về một đm khng trăng, khng sao chỉ khẽ chạm tay cũng biết.

Lng giầu th cổng lớn, rồng chầu, hổ phục. Mi cổng đứng ln một nấc, nc mi đầu đao c khi kết đi chim phượng. Bảo đấy l sự khoe giầu sang, ph qu l khng phải. ng cha ta xưa khng c đua nhau xy cổng r to, r lớn để chong ngợp mắt thin hạ. "Ăn trng nồi, ngồi trng hướng". Xy cổng cũng phải nhn sang lng bn, trng ln cao hơn. Dẫu chỉ l ci cổng m cũng phải xứng với vị thế lng. Khng thể cậy tiền, cậy của để dựng cổng gật ngưỡng, to b. Thời phong kiến, nhiều khi danh gi của lng quyết định tầm cỡ cổng lng. Thời ấy, lng no c nhiều người đỗ đạt, lm quan to thường được vua ban cho quyền xy cổng lớn nhưng tuyệt nhin khng được vượt qua những luật lệ nghim ngặt. 

Bề thế nhất l cổng "tam mn" - c tới ba cửa. Một cửa chnh giữa, hai bn tả hữu l hai cửa nhỏ. Thường ngy, dn lng, người lạ chỉ được qua lại đi bn cửa ngch ấy. Khi lng c việc trọng đại như hội h, đnh đm hay đn rước quan sang, cửa chnh mới được rộng mở thnh thang. Hai bn cổng thường gắn đi vế đối chữ nho. C thể l cu đối vua ban nhưng đa phần l những cu đối đc kết những tinh hoa của lng qu hay cầu mong những điều tốt lnh. Năm thng qua đi, đời người nối tiếp đời, mưa gi bo mn, những con chữ c thể mờ phai, mất nt nhưng lng người vẫn hằn su. Ngựa xe sang trọng, người quyền cao chức trọng, mũ cao o di, đến trước cổng lng đều phải dừng chn bước xuống, knh cẩn ci đầu qua cổng...

Cổng lng gắn với mỗi phận đời

Ở những chốn qu ngho, cổng lng mộc mạc v c đơn lắm. Hai bn trụ gạch thấp nhỏ, khim nhường đỡ một tấm x cũng bằng gạch, thế l thnh cổng lng. N cũng nhỏ b như thn phận mỗi con người sống trong đ. Khng một nt vẽ trang điểm, khng mu m, thậm ch khng một nt chữ tn lng. Vậy m chnh những chiếc cổng v danh như thế lại trở
nn thn thiết gắn b v chừng.

Lưỡi dao thời gian khot su vo từng vin gạch, trơ mn, trũng lm su ht như hốc mắt người gi. i chỗ, nước mưa ngấm lu ngy, gạch chảy di từng vệt đỏ như huyết ngỡ như lệ xt thương giỏ thnh mu...

Xt xa nhớ về những chiều tan học, sch bt quẳng vội, tm tụm bn cổng lng. Chỗ đất ấy đ mn nhẵn dấu tay trẻ những bận chơi ăn quan, đnh bi, đnh đo. Chỗ đất ấy mịn m như tấm chiếu cho lũ trẻ lng tha thẩn, l la đứng ngồi ngng mẹ về những buổi chợ qu.

Trn thn cổng khng biết bao nhiu dấu vết của tuổi thơ. Cổng lng cũng l nơi dừng chn đặt gnh, trở vai la nặng trĩu nước đồng những ngy ma bận rộn. Dăm ba cu chuyện, mấy lời gp nhặt cũng đủ vợi nỗi cực nhọc. Ở đấy rất nhiều gi từ ngoi đồng la về, bao nhiu mồ hi tự nhin ro kh.

Ai c đi xa trở về lng cũng khng qun dừng chn bn cổng. Khuất sau thn cổng thể no cũng khp np một qun nước. Chiếc chng tre trỏng chơ vi hũ kẹo bột, kẹo vừng, bnh đa khoai hay dăm tấm bnh nếp, bnh gai. Lo to mấy củ khoai lang, khoai sọ. Về đến lng rồi c g m vội, cứ nhẩn nha. Hai tay bưng bt nước ch xanh đặc snh, thơm thảo, bao nhiu
mệt nhọc, bụi đường cng những bận lng bỗng nhin tan theo khi nước... Dưới đy nước, gương mặt những người thn xưa chợt hiện về, chầm chậm xoay quanh ln nước. Những k ức, kỷ niệm lng xm buồn vui từ xa xăm cũng a về bồng bềnh. Pha sau tất cả, khng thể che khuất chiếc cổng lng đầy vơi thương nhớ...

Nguyễn Ch Thnh (Theo Tư vấn tiu dng)

 

Ấn tượng những chiếc cổng lng ở vng ven H Nội

 

Dn tr Trn đoạn đường chỉ 2km dọc sng T Lịch, tồn tại hng chục cổng lng lớn nhỏ kh bất ngờ ở một vng ven H Nội. Đy chnh l những lối vo x Thanh Liệt, huyện Thanh Tr, nằm gip với quận Hong Mai.

 

D cch gọi vẫn mang vẻ qu ma nhưng Thanh Liệt đ thnh phố từ lu, khi kiến trc nh ống cng hng chục cao ốc xung quanh pht triển với tốc độ chng mặt.

 

D chiếm khng gian khim tốn, những chiếc cổng đ trở thnh biểu tượng của lng qu Bắc Bộ vẫn được giữ gn cho thấy sự gắn b của người dn với truyền thống lu đời.

 

Ấn tượng những chiếc cổng lng ở vng ven H Nội

Cổng vo xm Vực l cổng lớn nhất trọng loạt cổng vo x Thanh Liệt. Trước đy Thanh Liệt c 9 xm, nay sp nhật lại chỉ cn 5 xm bao gồm: thn Thượng; thn Nội; thn Trng; thn Vực; thn Văn.

 

Ấn tượng những chiếc cổng lng ở vng ven H Nội

Thanh Liệt xưa cn c tn Quang Liệt, người dn quen gọi l lng Quang, l một lng cổ chạy dọc sng T Lịch ko di khoảng 2 km.

 

Ấn tượng những chiếc cổng lng ở vng ven H Nội

Cổng xm Bơ (tn gọi cũ). Thng thường đường vo mỗi xm lại c một cổng, cc cổng ny đều hướng ra sng T Lịch.

 

Cổng vo thn Thượng, được trng tu vo thng 8/2000.

 

 

Cổng vo thn Thượng, được trng tu vo thng 8/2000.

Cổng vo thn Thượng, được trng tu vo thng 8/2000.

 

Cổng vo xm cha Nhĩ, được xy từ năm 1942.

Cổng vo xm cha Nhĩ, được xy từ năm 1942.

 

Cổng vo xm cha Nhĩ, được xy từ năm 1942.

Cổng vo thn Cự Đng. Mật độ cổng dẫn vo thn xm của x Thanh Liệt kh dy, c đoạn chỉ vi chục mt lại c một cổng.

 

Cổng vo xm Mụ.

Cổng vo xm Mụ.

 

Cổng vo xm Mụ.

Tnh ring những cổng hướng ra sng T Lịch th x Thanh Liệt c 8 chiếc cổng chưa kể những cổng nhỏ ở pha trong cc xm.

 

Cổng vo thn Nội cũng l một cổng lớn của Thanh Liệt.

Cổng vo thn Nội cũng l một cổng lớn của Thanh Liệt.

 

Cổng vo xm Giữa thn Trng.

Cổng vo xm Giữa thn Trng.

 

Cũng lại c một cổng khc vo thn Trng.

Cũng lại c một cổng khc vo thn Trng.

 

Đy l cổng sau của thn Trng, người dn cn gọi l cổng đồng (cổng để đi ra đồng).

Đy l cổng sau của thn Trng, người dn cn gọi l cổng đồng (cổng để đi ra đồng).

 

Cổng vo cc xm nhỏ ở bn trong.

 

 

Cổng vo cc xm nhỏ ở bn trong.

Cổng vo cc xm nhỏ ở bn trong.

 

 

Sưu Tầm Ti Liệu v Web Design

  H Phương Hoi

Kỹ Thuật Truy Tầm

Hong Vn

Sưu tầm Nhạc Dn Ca

Julia Nguyễn
Xin vui lng lin lạc với  haphuonghoai@gmail.com về tất cả những g lin quan đến trang web nầy
Copyright 2003 Trang Ca Dao v Tục Ngữ
Last modified: 06/01/15