Home Tm Ca Dao Diễn Đn Tm Dn Ca Phổ Nhạc Tm Cu Đố Tm Chợ Qu Gp Ton Bộ Danh Mục e-Cadao English

Thư Mục

 
Lời Phi Lộ
Lời Giới Thiệu
Cch Sử Dụng
Dẫn Giải
Diu Dụng
 
Ẩm Thực
Cảm Nghĩ
Chợ Qu
Cội Nguồn
Cổ Tch
Lễ Hội
Lịch Sử
Ngn Ngữ
Nhn Vật Nữ
Nhạc Cụ Việt Nam
Phong Tục Tập Qun
Qu Ta
Tiền Tệ Việt Nam
Tiểu Luận
Văn Minh Cổ
Vui Ca Dao
 
Trang Nhạc Dn Ca
 
Lin Mạng Thnh Vin
Trang Chủ
Hồng Vũ Lan Nhi 1 & 2
Phong Thủy HKH
 

 
 

 

 
 
Cu Hanh Sng Phố
 HONG LỘC

LTS. Nghề chơi cũng lắm cch chơi. Cu c như Hong Lộc th cả l một nghệ thuật, ni cao hơn nữa l một văn ho. Hn hạnh giới thiệu cng độc giả bi Cu Hanh Sng Phố để hiểu thm một gc cạnh khc của Phố Hội An....

 
C thể bắt chước thầy Đng Hồ để dẫn nhập cho bi viết ny? Rằng cu c l một trong những ci th của người nhn nh ngy xưa. Thế th đi cu c chi m chẳng được, chẳng l người nhn nh - cần chi phải cu đng c hanh? Ấy nhưng, ai chưa cu hanh, lại chưa biết hết ci th của người cu c. Thế th cu hanh ở bến sng no chẳng được, chẳng biết hết ci th của người cu c - cầu chi phải cu hanh ở bến sng phố ấy nhưng, phải cu hanh sng phố mới r ra ci điềm đạm, khn lanh của loi c ny, mới thấy rằng li được một con hanh ln khỏi mặt nước, phải cần thiết một sự kin tr từ một cuộc đấu tr tay đi!
 
Thế sng phố l sng của phố no? Sng Hn - Đ Nẵng, Sng Đồng Nai - Bin Ha, sng Si gn hay bất cứ bến no của những con sng xuyn qua thnh phố? Thưa, c hanh sng phố của bi viết l loi c hanh ở một nhnh sng Thu Bồn Quảng Nam, chảy qua thị x Hội An. Bởi dn Quảng chng ti, khi ni sng phố, ai cũng chỉ phải hiểu l sng phố Hội. Những sng phố khc, c thể cũng c c hanh, nhưng chưa chắc cch rnh, bắt, tha mồi... đ giống c hanh sng phố chng ti vậy.
Khi ti rời Hội An, số người cu hanh ở đ tnh đng bốn mươi bốn người, chưa kể số nhc con vừa ro mu đầu, cũng tập tnh cầm cần cu ph đm. Trong bốn mươi bốn người ny, khng tnh bc Trần Được v bc đ qua đy trước ti. Vả lại, bc Được, khi tuổi gi, lại t cu hanh đm, chuyển qua cu trnh, cu giếc ban ngy. Bốn tiểu đội cu hanh, dn Hội An chnh tng, tuổi từ bốn mươi đến su mươi, su lăm - từng đm vẫn xuất pht đi khắp bi, k phố Cổ. Rất hiếm người cn chịu thiệt, ngồi rnh hanh sng phố. Bởi c hanh bến Hội An rất kh cu. Cở bc Chnh Dn, ch Sử Triệu Nguyn, anh Tm Đặc... một đm, chỉ năm bảy con hanh nhn, cũng đ l cao thủ.
Năm ti mười hai tuổi, đ từng l k theo người dượng rễ, l lnh ma-rin của Php, cu hanh sng phố lần đầu. Lc ấy khoảng sng từ chợ c Hội An đến đầu cầu Cẩm Nam by giờ l khu vực cấm. Đồn ma-rin l dy nh bc Phn Lữ ra sng - v ta tỉnh đường lại l đoạn nh bc Vưu Minh sau ny. Ti nhớ hai chiếc ca-n Php vẫn thường trực ở khoảng sng ấy. Dượng ti v ti, sau hồi kn thổi 9 giờ đm, s sẹ xch cặp cần ra bến. Phải ni khng đm no, c hanh khng cắn cu. Ti c cảm nghĩ c hanh dy đặc khc sng. C cu được, khng con no nhỏ hơn bn tay khp. Mồi cu cũng chẳng cần chọn lựa kh khăn như by giờ. Chỉ cần một số tm cắt miếng, tm ươn cng tốt - c vẫn cứ ăn sy.
Rc rến, bao b khắp phố, nhất l từ dy cư dn dọc bờ sng, thường cứ đỗ hằng ngy ra bến. Nước c cuốn tri đi, nhưng chẳng thể no tri hết, đến nỗi sng phải cạn dần! Hnh như ngy nay, trừ giữa lng sng - chỉ nơi bến c Hội An l su duy nhất?
C hanh v sng cạn m thưa dần. Hanh lớn th khn ngoan, chỉ đứng cc nơi hiểm hc. Bốn mươi năm thi m sự bồi lở nhn tiền. Phần đất bn kia rạp chiếu bng Ha Bnh cũ, đ khng cn dng vẻ năm xưa? Hướng sng lở về tả ngạn. V thế, người ta đ phải lm cc k đ, chắn bớt sự xoi xoy của sng. Sau năm 1975, c hanh cũng tm nơi cư tr mới. Đ l cc k Cẩm Nam, Cẩm H.
C Hanh di tản. Người cu hanh sng phố c thể đếm đầu ngn tay. Nhiều đm, đi khng về khng, ti vẫn cứ ưa rnh hanh sng phố. C lẽ, trong ti, cu đm bờ phố Hội, như một nỗi hoi cổ, một sự tm về? Ở ci xưa cũ no đ trong ti, vẫn bnh thản như sng?
C hanh thường ăn theo con nước. Theo thủy triều, nước chảy ln, xuống vừa độ sng, c hanh mới bắt mồi. Dn cu nhn trăng m xch cần. Cao thủ cu thức ngủ cng trăng...
Tục ngữ mới của dn cu Hội An: Trăng non Cẩm H, trăng gi Cẩm Nam. Khng nghe ai giỏi ni chi về sng phố. C hanh nơi đy, ăn uống khng hề chọn bữa. Năm khi mười họa, c mới chiu đi người cu.
Bến phố by giờ, đoạn từ nh bc Quảng Thắng ln rạp Ha Bnh, người ta đ ro chắn, đặt ghế như một cng vin đm. Ma hạ, c thm cc xe nước ma, xe sinh tố, quầy thuốc l lẻ, những gnh ch rong... Thuyền b ngy đm tm cập đoạn sng ny. Tiếng người, tiếng cho khua... đuổi c ra su. Đoạn ny thật chẳng cn ai cu ko.
Cu hanh sng phố, chnh chỉ cn cu, đoạn từ sau nh bc Quảng Thắng xuống qu chợ c Hội An. Đoạn bờ ấy quả c mi vị đặc biệt m những người Hội An chng ti ai cũng biết. Cũng lắm lc sng trăng đẹp ngời, ấy nhưng chỉ dnh ring cho bọn m hanh... thưởng lm!
C hanh ăn nhiều nhịp: bắt, tha v nuốt mồi Mỗi nhịp như thế, c đưa mồi đi xa thm. Theo cc tiền bối cu hanh - đm, khi vắng người, c hanh lết st bờ tm mồi. Cho nn, r mồi từ su vo cạn, hay gặp c. Bến phố c bờ đ chắn, c cừ gỗ lu đời c hanh thường dựa, tm ăn cả ốc, hến khi cần.
Chợ c Hội An st sng, nn tất cả vi vảy, ruột c, tm ươn, từng bữa đều đỗ ra đ cả. Đủ mồi, c lại sinh tật kn ăn. Nước trong, hanh hay ăn gin đất - l một loại gin phổ biến, chuyn chui rc trong gạch vụn, nền nh ẩm thấp hoặc dựa m chuồng heo. Khi nước đục, c lẽ kh thấy mu nu đen của gin, c hanh lại ăn mồi sn lợn (li heo), mu trắng, sng hơn.
Biết vậy, nhưng đừng tưởng dễ kiếm cc loại mồi ny. Dn sang, cứ thu người bắt gin, mỗi lọ chừng năm mươi con, gi từ 500 đến 2000 tiền Việt. Cn sn lợn, phải tm cc bạn mổ heo, đặt tiền trước. Vậy m đi lc, hỏng đũa, khng mồi cu. L do l người nui lợn thời nay, cứ c nhơn cho heo uống nhiều đợt thuốc xổ sn tải, đến nỗi c khi, mổ năm bảy con heo, m chẳng con no chịu cung cấp mồi!
Cần cu hanh l một loại try mỏng ống, trồng trn đất ct pha thịt để c độ nhẹ. Try cng nhặt mắt, ngắn đốt, cng tốt. Ăn thua, phải coi bễu cần, c chn gi g khng. Bễn c lắm nhnh, chn gi nhiều, thường kh uốn thẳng v dễ gy. Cần phải thật nhẹ để nhậy nghe c bắt mồi v nhất l khỏi r tay khi cầm năm su tiếng đồng hồ lin tiếp trong đm. Cc thứ cần my đặt tiền ở Mỹ khng thể dng r hanh sng phố. Try đng tuổi, đốn đng ma, gặp cy bền dai lắm. Như bc Chn Dn hiện cn giữ như nng trứng, hai cy cần nhẹ tưng, mua cch đy ba bốn chục năm.
Cụ Trưởng Nhung nổi tiếng một thời về nghệ thuật cu c. Lc sinh tiền, cụ l một trong vi tay cu bậc nhất. Nghe ni, cụ từng bắt nhiều con hanh s, với cần yếu v cước mảnh - lại dng loại cước Trung Hoa ngy trước, từng sợi ngắn, th - phải chuốt nối trước khi cu. Cụ đ tự sản xuất bằng tay một loại lưỡi cu thời danh: lưỡi Trưởng Nhung. Hiện nay, hai người con trai cụ vẫn theo đuổi nghiệp cha. Nhưng c lẽ, chỉ anh Bảy, con thứ cụ Trưởng, l được chn truyền?
Anh Bảy, cứ đến ma try, lại thu xe đi lng sục cc thn lng đất Quảng. Anh mua try tươi, về phơi vừa độ nắng, mới lm mắt v uốn nắn cẩn thận. Coi anh Bảy uốn cần, thật kỳ th! Một cy try cong queo, qua tay anh, thẳng như đường tn đi. Khng trch, anh mua một cy try tươi với gi 200, lại bn một cy cần đến 2 hoặc 3000 đồng.
Dn cu bảo c cy cần-cu-khng-ra-c. C cy, c lại ăn sy. Nhiều người tnh mắt try theo bốn chữ sinh, lo, bệnh, tử để cắt cần. Tnh từ gốc ln ngọn, mắt cuối cng nhằm chữ sinh hoặc lo l tốt, gip cần cu khng gy bất tử. Ch Sử Triệu Nguyn cho biết thm, theo kinh nghiệm mua cần cu, hễ cy try no c chim cho bẽo lm tổ, cy đ st c dữ tợn. Hỡi i, thật kh kiếm?
Cước so với cần, khi cu sng phố, l hai cần cước. V dụ, cần di một si tay, cước phải gấp hai. Cu cần tay kiểu ny, ch Nguyn ưa chơi đến năm su cần cước. Cần ngắn, cước di, rất kh nm mồi. Nhưng cứ thử, cứ tập, việc ny rồi cũng lm được. Cả việc m bắt gin đm, trong lọ nhỏ - khng hay lm, chỉ tổ... thả gin về hang.
Chừng 20 giờ tối, ở bến phố, chịu kh ht quen mi tanh nồng chợ c, mc - nm mồi ra sng. Theo thủy triều, nước re re chảy. Nhướn tay giở nhẹ ngọn cần, cao hơn, cao hơn nữa để đưa con mồi dần vo bờ. C chưa bắt mồi ư? Th cứ lặp lại động tc ấy! Sẽ c lần, sẽ c đm, ta nghe đầu cần khựng lại như bị ngn tay ai bng. Mặc tri tim rung, nn thở, nhch rất nhẹ ngọn cần. C một sức nu tr mũi cần xuống một quảng thi, rồi dừng lại. Hanh đ ngậm mồi, ra chớn nước đấy bạn ơi Nhch thm một lần sợi cước căng, nghe tr nặng hơn, c khi bị li đi một đoạn nữa Lc ấy, thần kinh ta cơ hồ t dại - để bất chợt, xung động mảnh liệt, ra lệnh cnh tay giật vội. Sợi cước chế nước, c đau v mắc lưỡi thp, chạy hoảng. Nhớ l c lớn, cước mảnh - đừng vội li c vo bờ. Hy du c chạy từ su vo cạn, du trnh chn cầu, chn cừ. Thấm đau, c chạy một hồi mệt nhoi. Khi thấy c nghing lườn mặt nước, nếu cước ngắn, cứ dng cần hắt c ln bến - cn cước di, phải đưa ngọn cần qua khỏi đỉnh đầu, tay tri quơ bắt sợi cước, rồi hai tay li nhanh con c.
L thuyết l vậy. Nhưng khi lm trận, cn ty. Cu quen, mười lần giật, được năm bảy con hanh. Mới biết cu, giật hoi khng mắc. Ci t sướng nhất của người cu hanh l khi du c chạy. Xc gic, từ tay cầm cần đ khoc. Tai cn nghe được tiếng cước veo veo. V mắt, thấy r sợi cước cắt x mặt sng. Khi trời trăng, khi nước ngời, vệt cắt sng la như sao xẹt.
Nhớ c lần, ti cng bc ti cu sng Tr Quế. ng cụ nghe ti la ỏm tỏi v gặp c lớn, phải bỏ cần chạy tới, đề nghị ti nhường ng cụ du gip c ln bờ. Ti đ lắc đầu nguẩy nguậy. Phải sướng ci tay trước ! D sau đ, con c đ bị sẫy.
Tương truyền, c cắn cu, bị sẫy nhiều lần, sẽ thnh một loi gọi l ngư tinh. Sng phố Hội chắc c nhiều loi ny! Bc Chn Dn, Ch Sử Triệu Nguyn, Bc Quảng Thắng, Anh Tm Đặc... đều quả quyết c hanh song phố biết...kẹp mang. Thấy mồi, c khng dng miệng để bắt, m lấy mang để kẹp. Kẹp mồi xong, c li mồi ra su, thật su - biết an ton, mới ăn. Nhiều nhịp li như thế, c đnh lừa được người cu. Ai m chẳng giật trong trường hợp ấy? Đối với những ngư tinh như thế, cần học theo cch cu của bc Trần Được. Ti đ từng thấy bc Được, tay phải cầm cần, dng tay tri chống, đi chn, cả đầu gối b theo hướng c li mồi. C tha đi rất xa bờ nhưng bc vẫn chưa giật vội. Bc nới cần cho c li mi, đến khi khng cn cch nới, buộc bc phải thọc nhng cả ngọn cần xuống khỏi mặt
nước. Ngư tinh nuốt mồi, bc mới giở cần, bắt c.
C ba loại c hanh: lươm, bạc v đỏ đui. Hanh lươm mu đen, bạc mu trắng v hanh đỏ đui c ngọn đui vng ối. Hanh đui đỏ chỉ sống ở sng ton nước ngọt. Sng phố, nước s hai, c c hanh bạc v lươm. Hanh lươm c sức chạy rất tuyệt, tạo cảm gic mạnh cho người cu.
Dn cu chia c hanh lm nhiều cỡ. Hanh nhn l loại hanh nhỏ, từ bốn ngn tay hở trở lại. Lớn từ bn tay trở ln, hanh khng cn nhn nữa. Lc ấy, lại c cc cỡ: hanh năm ngn, năm ngn hở, hanh s, gang chống (bề ngang c cỡ bằng một gang tay). Ring ch Sử Triệu Nguyn cn c thm một cỡ: hanh-cartable-con-Thủy, để chỉ độ lớn vi con hanh ch ni đ cu được, to bằng ci cặp đi học của c gi t ch.
Người cu hanh Hội An khng ai chịu thua ai! Bến no, những đm cu, cũng vang tiếng hỏi nhau: mấy l rồi? hỏi đ cu được mấy con. Tiếng đp l số con km lời khoe cỡ c. Được một con s, sẽ đp gang chống. Một con bốn ngn, c thể ha thnh hanh bn tay. Hnh như ci chn ti một người cu Hội An được cn đo bằng cỡ c bắt được? Kẻ viết bi ny, tnh đến ngy xa sng phố, c thnh tch cao nhất l một hanh lươm 1kg 470. Khng biết đ ti cn chi chưa?
Hanh sng phố mập mạp, trn trịa hơn cc nơi khc. Ch H Bng - anh ruột bạn H R, nh cận bến, hễ xch cần ra l dặn người nh lo bắt trước một lon gạo cho. C hm, ch Bng chỉ được một con hanh ba ngn. Vậy m ch bảo đ nấu một nồi cho c ngọt xớt! Đủ biết hanh sng phố ngon tới mức no.
C ba cch cu hanh: Cu r, cu nm (dng cần ống) v cu vi. Sng phố, chỉ xử dụng hai cch đầu. Cn cch cu vi xưa cũ, chỉ thch hợp với những tay snh lặn v ở những bến sng ct trắng. Mc tm sống, cầm mồi lặn xuống sng, vi tm vo ct, gần chớn su. Nhớ l phải tạo được một khoảnh nước đục quanh chỗ vi mồi, rồi quay nhanh ln bờ. C hanh tm thức ăn, nghe động nước, sẽ tụ tới. Thấy tm, hanh sẽ chụp ngay. Người cu chỉ việc thực hiện động tc nới cước, dụ c nuốt, rồi giật.
Anh Tường Linh cn cho biết một cch cu hanh mới, d - theo anh kể anh đ dng cch ny để cu, thời anh cn rất trẻ. Đ l cch cu mc, khng cần mồi. Anh bảo c lần đ cng anh Tạ K đi cu hanh. Tạ K cầm cần, cn Tường Linh cầm lưỡi cu lặn xuống bến nước. C hanh lớn thời ấy chưa biết sợ người? Thấy anh Tường Linh, c bơi quanh v anh từng dng mng tay gi lưng c! khoi v đ ngứa, c đứng im, phnh mang m thở. V anh Tường Linh đ dng lưỡi cu mc vo mang c, rồi giật nhẹ sợi cước. Tạ K thấy cần động, hiểu , đưa c ln bờ.
Ti v anh Tường Linh l chỗ quen thn - biết anh lặn lội đại ti - nhưng nghe kể ci cch cu hy hữu kia, ti thật nửa tin nửa ngờ!
Đ cu hanh khắp chốn, nhưng với ti, m nhất vẫn l cu hanh sng phố. Ti nghĩ đến yếu tố tm l của người đ bng: sn nh, khn giả nh - đ nửa phần chắc thắng. Trn sng qu, phố tnh yu v tinh ngư tri kỷ - cu như thế mới đng mặt cu.
Nhắc l nhớ. Nhớ, lại mong về. Chưa thể về. Buồn qu Đỗi ! Hẹn một ngy, trong va-li qui xứ, nhất định phải c vi chục trục cước cu Php quốc, chia cho anh em, để cng yn bụng bắt hanh s sng phố.

 

 

Nguồn: saigontimesusa

 

Sưu Tầm Ti Liệu v Web Design

  H Phương Hoi

Kỹ Thuật Truy Tầm

Hong Vn

Sưu tầm Nhạc Dn Ca

Julia Nguyễn
Xin vui lng lin lạc với  Trang Chủ về tất cả những g lin quan đến trang web nầy
Copyright 2003 Trang Ca Dao v Tục Ngữ
Last modified: 05/18/14